چکیده آیین اهل حق (کاکهای ـ یارسان) یکی از جریانهای فکری ـ مذهبی وابسته به اسلام است که پیروان آن عمدتاً در ایران و عراق زندگی میکنند و مرکز اصلی آن در استان کرمانشاه قرار دارد. بزرگان این آیین با بهرهگیری از فلسفۀ تمثیلی به تفسیر هستی پرداختهاند. این فلسفه بر اساس مبانی بنیادین آیینی شکل گرفتهاست و با رویکردی که خاص آیین یارسان است، با بیانی رمزی و پیچیده پردازش شده است. تبیین این رویکرد، پژوهش گران را در شناخت هستیشناسی و جهانبینی آیین اهل حق یاری میکند. این مقاله در پی پاسخ به این پرسش است که «فلسفۀ تمثیلی هستیشناسی در آیین اهل حق چیست و چگونه تبیین میشود؟» یافتههای پژوهش نشان میدهد که مقامات آیینی با تکیه بر اصل تجلی خداوند، از رویکردی تمثیلی، نمادین و اسطورهای برای درک مفاهیم هستیشناسانه بهره گرفتهاند. پژوهش حاضر با روشی توصیفی ـ تحلیلی، تطبیقی و در مواردی انتقادی، به شیوۀ کتابخانهای (با استفاده از متون خطی اصلی آیین) و میدانی، به تبیین و تحلیل فلسفۀ تمثیلی هستی شناسی ارائهشده توسط سلطان اسحاق و یارانش می پردازد. بررسی بسترهای شکل گیری این اندیشه و بازتاب آن در عصر پردیور و دوران معاصر از دیگر اهداف این مقاله است.
