فرهنگ و ادبیات عامه

فرهنگ و ادبیات عامه

بازنمایی کودک در امثال و مثل‌نماهای کردی ایلامی

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسندگان
1 استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2 کارشناس ارشد روان‌شناسی تربیتی، مدرس دانشگاه فرهنگیان ایلام، تهران، ایران
10.48311/cfl.2025.86450.0
چکیده
ضرب‌المَثَل‌ها به‌عنوان چکیده و خلاصۀ باورها، رفتارها، الگو و سبک زندگی ملت‌ها می‌تواند ما را با تاریخ یا حتی گذشته‌‌های دور از دسترس اقوام، آشنا سازد و همچنین قادر است بین دنیای ما و جهان دوردست بشر گفت‌وگوهایی برقرار کند. بر این اساس، پژوهش حاضر بر آن است تا با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و روش میدانی ـ  کتابخانه‌ای به بررسی و تحلیل بازنمایی کودک در امثال و مثل‌نماهای کردی ایلامی بپردازد تا پاسخی مبتنی بر پژوهش برای سؤالات تحقیق بیابد. سؤالاتی چون: جایگاه کودک به‌عنوان عضو خانواده و شخصیت اجتماعی در فرهنگ و ادب عامۀ کردزبانان ایلامی چگونه بازنمایی شده است؟ نگرش کردزبانان ایلامی به تربیت و پرورش کودک در امثال و مثل‌نماهای محلی به چه صورت نمود یافته است؟ امثال و مثل‌نماهای کردی ایلامی با واژه یا مفهوم «کودک» تا چه اندازه بر ویژگی‌های جسمی، روانی و اجتماعی او تأکید دارند؟ از یافته‌های پژوهش آن است که در ضرب‌المثل‌های کردی ایلامی بیشتر بر روحیات کودکان تأکید شده ‌است و سپس ساختار جسمی و فیزیولوژی او. همچنین، امثال کردی ایلامی بیش از آنکه صرفاً بازتاب آموزه‌های تربیتی باشند، حامل گفتمان فرهنگی و ارزش‌های مسلط جامعه‌اند که در آن کودک نماد تداوم نسل، هویت جمعی و باز تولید ارزش‌های فرهنگی محسوب می‌شود و دیگر اینکه بر اهمیت پرورش اخلاقی و روانی، دیده‌ شدن و مشارکت کودک در خانواده تأکید شده ‌است. 
کلیدواژه‌ها

موضوعات


آنی‌زاده، ع.، و تفکری، ع. (1393). بازتاب زندگی کودکان در ادبیات شفاهی ایران. مطالعات سبک زندگی، 7، 5 ـ 30.
بروش، ف.، و عبدالهی موحد، ف. (1401). بررسی اهمیت و جایگاه بازی و تاثیرات آن در زندگی کودکان. هشتمین همایش ملی تازه های روان‌شناسی مثبت. بندرعباس. 1401.
بلوچ‌زاده، م.، و میرزایی، م. (1396). تعلیم و تربیت کودکان در آیینۀ ضرب‌المثل‌ها. دومین همایش ملی بررسی ادبیات بومی ایران‌زمین. جهاددانشگاهی لرستان. خرداد 1396.
پارسا، ا. (1384). مَثَل‌ها از نگاهی نو. آموزش زبان و ادب فارسی. دورۀ نوزدهم، 75. 4 ـ  17.
پارسا، ا. (1390). بررسی تطبیقی ضرب‌المثل‌های کردی و فارسی. سنندج: دانشگاه کردستان.
پوریوسفی، ح.، طایفه، ا.، و آقاپورفرکوش، م. (1388). بررسی جامعه شناختی عوامل موثر بر الگوپذیری رفتار اجتماعی دختران. پژوهش‌نامۀ علوم اجتماعی، 1، 169 ـ  205.
حسینی قمی، ط. (1391). مسئولیت‌پذیری در دانش‌آموزان. فصلنامۀ رشد آموزش مشاور مدرسه، 2، 16 ـ 19.
چراغی، م. (1397). تحلیل روان‌شناختی رابطۀ والد فرزندی در ضرب‌المثل‌های فارسی ایرانی. خانواده‌پژوهی،  3، 383 ـ 410.
دانشگاه علوم پزشکی شیراز (1402). ارتباط خواب با وضعیت سلامت و رشد کودکان. بازیابی‌شده از: https://sums.ac.ir/ZbQv
رحمتی، ی. (1399). بررسی ادبیات شفاهی کودک و نوجوان در کرمانشاه. ششمین همایش ملی پژوهش‌های نوین در حوزۀ زبان و ادبیات ایران، تهران. شهریور 1399.
سپاهی سیب، زه. (1399). مفهوم کودک و کودکی در ضرب‌المثل‌های بلوچی. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. یزد: دانشگاه پیام نور یزد.
سلامات، ط. (1394). تعلیم و تربیت در ضرب‌المثل‌های عربی خوزستان. مجلۀ مطالعات افکار عمومی. 15.
سلیمانی، ف.، باجلان، ز.، علوی مجد، ح.، و فلاح، سمیه. (1396). بررسی ارتباط جنسیت با وضعیت تکاملی کودکان. مجله توانبخشی، 338 ـ  345.
سهراب‌نژاد، ع. ‌م. (1392). ضرب‌المثل‌های ایلامی. ایلام: زانا.
سیف، ع. ا. (1395). روان‌شناسی پرورشی نوین: روان‌شناسی یادگیری و آموزش. تهران: دوران.
شهری ناصری، م. (1397). واکاوی جهان کودکی و نوجوانی در ضرب‌المثل‌های فارسی با تأکید بر ساز و کارهای قدرت. کنفرانس بین‌المللی مطالعات زبان، ادبیات و فرهنگ.
ضیغمی، ع.، و نورسیده، ع. (1392). المجانی الحدیث. مشهد: فقهی.
طهرانی مقدم، ح.، و شریعت‌باقری، م .م. (1396). مسئولیت‌پذیری و راهکارهای ارتقای آن در نوجوانان دانش‌آموز. همایش ملی پژوهش‌های نوین ایران و جهان در روان‌شناسی، علوم تربیتی و مطالعات اجتماعی.
غلامزاد، ش. (1402). مراحل رشد کودک و نوجوان. سایت کاوش روان. بازدید 25/ 7/ 1404 ـ  ساعت 10 صبح).
فروتن، ی.، و اشکاران، ر. (1397). بررسی جمعیت شناختی و فرهنگی ـ  اجتماعی ترجیح جنسیتی در ایران. جامعه‌شناسی کاربردی، 59 ـ 78.
کوثری، س.، حمایت‌طلب، ر.، عرب عامری، ا.، و ملکی، ف. (1391). تأثیر فعالیت‌های بدنی منتخب بر رشد مهارت‌های حرکتی ظریف کودکان، 11، 99 ـ  116.
محمدی، ن. (1391). کلهرنامه. تهران: دستان.
یوسفی صالح‌آباد، ف. (1402). آثار تربیتی تشویق و تنبیه در کودکان. پژوهش‌های مطالعات اسلامی معاصر، 3، 74 ـ  93.
مصاحبه‌شوندگان:
همتی، د. 49 ساله. کارمند. ایوان. ایلام.
اله نظری، س. 52ساله. خانه دار. ایوان. ایلام.
مرادی‌نصاری، م. 36 ساله. دانشجو. ایوان. ایلام.
بهرامی، ر. 44 ساله. شغل آزاد. ایلام.
سعیدی، س. 47 ساله، کشاورز. ایلام.
صفایی، ا. 50 ساله. استاد دانشگاه. ایلام.
عباسی. ع. 42 ساله. شغل آزاد. ایوان.