1
گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سمنان، شهر سمنان
2
گروه زبانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان
10.48311/cfl.2026.121987.82927
چکیده
پژوهش پیشرو به معرفی روایتهای شفاهی کُردی سورانی«خسرو و مریم»،«شیرین و فرهاد»، «شیرویه و شیرین» با رویکرد جامعهشناسی لوسین گلدمن میپردازد. جامعهشناسی گلدمن یکی از روشهای شناخت فرهنگ و عقاید گروههای اجتماعی است.البته برای اینکار ابتدا به گردآوری داستانهای شفاهی پرداختیم؛ آنها را به صورت کُردی و فارسی ثبت و ضبط نمودیم. برای بررسی و تحلیل داستانهای شفاهی -با هدف شناخت جامعهشناسی آنها- از نظریۀ جامعهشناسی گلدمن استفاده میکنیم. متنهای شفاهی مورد نظر ما از نظر روایت به دورۀ پادشاهی خسروپرویز ساسانی برمیگردد این داستانهاحاوی جهانبینی جمعی گروهی است که آن را ساخته اند. خواست نیازهای مردم در شخصیتها به صورت نماد درآمده است؛ که با واقعیت تاریخی و نگاه مردم آن زمان تطابق دارد. سوژه جمعی این داستانها خواست و انتظارات طبقۀ کشاورز از طبقۀ پادشاه و قدرت مطلق کشوری است. همخوانیهای آن شامل ساخت شخصیتهایی است که برای مقابله با این طبقه توسط مردم ساخته شده است شخصیت فرهاد نمونۀ آن است.در مجموع روایتهای شفاهی نه بازگویی ساده تاریخ، بلکه بازآفرینی فرهنگی آن در چارچوب ارزشهای مردمیاند. این روایتها با سادهسازی ساختار و برجستهسازی عناصر عاطفی، بازتابی از ذهنیت جمعی و تجربه زیسته جامعه محسوب میشوند، از این رو منبعی مهم برای شناخت فرهنگ عامه و تحولات اجتماعی به شمار میآیند.