فرهنگ و ادبیات عامه

فرهنگ و ادبیات عامه

زائو و مجموعۀ باورهای درمانی در فرهنگ عامۀ ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهدی باهنر کرمان
2 دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.
10.48311/cfl.2026.121272.82913
چکیده
زایمان و دورۀ پس از آن در فرهنگ عامۀ ایران، علاوه بر جنبه‌های زیستی، با مجموعه‌ای از باورها، رفتارها و آیین‌های درمانی همراه بوده است. زن زائو در این دوره در معرض خطرهای طبیعی و فراطبیعی دانسته می‌شد و برای تسهیل زایمان، پیشگیری از آسیب‌ها و تقویت و بازتوانی جسمانی او شیوه‌های گوناگونی به کار می‌رفت. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر اساس داده‌های استخراج‌شده از منابع مکتوب مردم‌نگارانه و آثار مربوط به فرهنگ عامۀ مناطق مختلف ایران انجام شده است. داده‌ها بر اساس موضوع و کارکرد فرهنگی در چهار محور شامل باورها و اعمال تسهیل‌کنندۀ زایمان، نقش قابله، حفاظت از زن پس از زایمان و تقویت و بازتوانی جسمانی طبقه‌بندی و تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که باورهای درمانی مربوط به زائو مجموعه‌ای از اقدامات جسمانی، خوراکی، دارویی، آیینی و محافظتی را دربرمی‌گیرد که در بسیاری موارد با باورهای دینی و نیروهای فراطبیعی پیوند دارند. در این میان، قابله نقش مهمی در انتقال و اجرای دانش تجربی، باورهای فرهنگی و اعمال آیینی دارد. در مجموع، باورهای مرتبط با زائو را می‌توان بخشی از شیوه‌های فرهنگی مراقبت از زن در دورۀ زایمان و پس از آن دانست که برای کاهش خطر، حفظ سلامت و تقویت و بازتوانی جسمانی او به کار گرفته می‌شوند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 27 مهر 1405