2
عضو هیئت علمی زبان و ادب فارسی دانشگاه سلمان فارسی کازرون
10.48311/cfl.2026.121744.82923
چکیده
اساطیر و باورهای عامیانه، بخش جداییناپذیر از فرهنگ هر جامعهاند و بهویژه در شکلگیری جهانبینی کودکان نقش بنیادین دارند. استان هرمزگان با تنوع قومی، اقلیمی و فرهنگی، گنجینهای از روایتهای اساطیری زنده است که تاکنون کمتر بهصورت نظاممند بررسی شدهاند. این مقاله با روش تحلیل محتوا و با اتکا به منابع کتابخانهای، باورهای عامیانهٔ مرتبط با کودکان را از دوران بارداری تا بلوغ در هرمزگان کاویده و لایههای پنهان آنها را از منظر اسطورهشناسی، روانشناسی فرهنگی و جامعهشناسی تحلیل میکند. یافتهها نشان میدهد که این باورها نه صرفاً «خرافات»، بلکه سیستمی از دانش بومی برای مدیریت بحرانهای زیستی (مرگومیر بالا، نبود پزشکی مدرن)، جامعهپذیری کودکان و بازتولید همبستگی اجتماعی هستند. شدت پایبندی به این باورها برحسب جنسیت، سن و فاصله از مراکز شهری متفاوت است. برخی باورها توسعهپذیر و برخی بازدارندهاند، اما باورهای بازدارندهای چون تقدیرگرایی افراطی در هرمزگان نسبت به سایر نقاط ایران کمرنگتر است. این مقاله برای نخستین بار این میراث ناملموس را بهطور علمی مستند میکند و بر ضرورت حفظ، بازخوانی و بازآفرینی آن برای نسل جدید تأکید دارد.