دوال‌پا از موجودات شگرف و ترکیبی در سنت روایی ایرانیان است که حضور آن از روایت‌های اسطوره‌ای تا شاهنامه، عجایب‌نامه‌ها و فرهنگ عامه تداوم یافته است. تداومی که معمولاً در مطالعات ادبی بُعد افسانه‌ای آن مستقل از تبار اسطوره‌ای و کاربرد زنده‌اش در ادبیات عامه، برجسته شده است. در حالی که استمرارِ روایی این موجود همراه با لایه‌های به هم پیوسته‌ای از معانی و مصادیق است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر رویکرد تبارشناسی روایی و تحلیل متون، سیر تحول دوال‌پا را در متون دینی، حماسی و عامیانه بررسی می‌کند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که دوال‌پا در کهن‌ترین لایه‌های روایی، موجودی وابسته به ساحتِ اهریمنی و بخشی از ساختار تقابل خیر و شر در اساطیر ایرانی است. این تصویر در شاهنامه از حالت ایستا و صرفاً توصیفی خارج می‌شود و به عنصری کنش‌گر در روایت حماسی بدل می‌گردد. در عجایب‌نامه‌ها و افسانه‌های متأخرتر نیز دوالپا به‌تدریج از جایگاه اساطیری خود فاصله گرفته و به موجودی فریبکار و وابسته به بدن انسان تقلیل می‌یابد. با این حال، ویژگی اصلی آن، یعنی چسبیدن به انسان و آزردنِ قربانی در همه روایت‌ها و ادوار باقی می‌ماند. در فرهنگ عامه، دوال‌پا سرانجام به کنایه‌ای برای توصیف انسان سربار و مزاحم تبدیل می‌شود. از این منظر، دوالپا نمونه‌ای از تداوم و تغییر در یک ایماژ اساطیری در حافظۀ فرهنگی ایرانیان است که از متون دینی به روایت‌های حماسی و سپس به زبان و فرهنگ عامه راه یافته است.