فرهنگ و ادبیات عامه

فرهنگ و ادبیات عامه

تحلیل زاویۀ دید و وجهیّت باغ فردوس الهامی کرمانشاهی بر اساس الگوی سیمپسون

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسندگان
1 پژوهشگر پسادکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
2 گروه زبان وادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
10.48311/cfl.2026.120436.82888
چکیده
باغ فردوس میرزا احمد الهامی کرمانشاهی، ملقّب به فردوسی حسینی یا به قول خود شاعر«فردوسی آل احمد»، یکی از این مقتل‌ها است که به پیروی از شاهنامۀ حکیم ابوالقاسم فردوسی سروده شده است و تا کنون براساس نقدهای نوین و نظریّه‌های ادبی مورد بررسی و تحلیل روایت‌شناسانه قرار نگرفته است. الگوی پاول سیمپسون یکی از نظریّه‌های روایت‌شناسی است که نگارندگان بر اساس آن کوشیده‌اند به شیوۀ توصیفی- تحلیلی، زاویۀ دید (ساحت‌های چهارگانۀ زمانی، مکانی، روان‌شناختی و ایدئولوژیکی) و وجهیّت این حماسة حسینی را مورد بحث قرار دهند. نتیجۀپژوهش نشان می‌دهد که راوی با زاویۀ دید سوم شخص روایتگر(دانای کلّ) که گاه به بازتابگر تغییر می‌یابد و با وجهیّتِ غالباً مثبت، اثر خود را سروده است. روایتگر، خیلی کم از زمان تقویمی و خطّی حوادث عدول کرده؛ امّا گاهگاهی نظم زمان را به هم ریخته و به اصطلاح« زمان‌پریشی» کرده است. راوی در ساحت مکانی، با استفاده از اشاره‌گرهایِ: مکّه، حجاز، کربلا، عراق، میمنه، میسره، قلب سپه، خرگه، هامون و ... با دید غالباً متوالی(جزئی)، واقعۀ عاشورا و حوادث پس از آن را روایت کرده است. در ساحت روان‌شناختی و ایدئولوژیکی، شناخت و آگاهی کامل از داستان دارد و از زبان شخصیّت‌های داستان، آزادگی، نپذیرفتن ستم، مبارزه و مقاومت در برابر ستمگران و نفرین بر آنان را برجسته کرده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 07 شهریور 1405