در فرهنگ عامه مناطق جنوبی استان فارس و هرمزگان، موجودی به نام dada melakū یا dādā melāke در آب‌انبارها زندگی می‌کند و کودکان را می‏ترساند تا از نزدیک شدن به آب دور بمانند. معنای این نام برای گویشوران گویش‏های مورد مطالعه مبهم است. پژوهش حاضر با رویکرد ترکیبی (کتابخانه‌ای، میدانی، و تحلیل تطبیقی-تاریخی) به ریشه‏یابی زبانی و هویت اسطوره‏ای این موجود پرداخته است. از نظر زبان‌شناسی، دو ریشه محتمل است: ریشه پهلوی malkūs، دیوی نابودگر در اساطیر ایرانی که با حذف «س» پایانی به melakū تبدیل شده؛ و ریشه عربی malak به معنای فرشته که با افزودن علامت معرفه بومی (واو یا کسره کشیده) به melakû و melāke انجامیده است. از نظر هویت اسطوره‌ای، دو نامزد اصلی بررسی شد: دیو Malkūs و آناهیتا ایزدبانوی آب. در سنجش اسطوره‏شناختی، آناهیتا بر ملکوس ترجیح داده می‏شود: آناهیتا ایزدبانوی آب، پاکی و جنگاوری است که در منطقهٔ فارس سابقهٔ پرستش دارد، کارکردش حفاظت از آب در برابر آلودگی است، توصیف نورانی‏اش با بازتاب نور در آب‌انبارها همخوانی دارد. در مقابل، ملکوس دیوی سرمازا و بی‏ارتباط با آب است. ترساندن کودکان توسط dada melakū نه دشمنی، بلکه شکلی از خویشکاری بازدارنده برای حفاظت از منبع حیاتی آب در اقلیم خشک جنوب ایران است که با نظریهٔ «بازماندگی فرهنگی» تایلور قابل تبیین است. این پژوهش با تکیه بر شواهد زبانی زنده، متون کهن و تحلیل بومشناختی، پیوندی میان «دده ملکو» و آناهیتا برقرار می‏کند و نشان می‏دهد که اسطوره‏ها در بستر اقلیم و تاریخ، با پذیرش برخی تغییرات، به حیات خود ادامه می‏دهند.