بررسی گونه‌های متنوع ادب عامه در قالب پژوهش علمی، در ایران دیرسال نیست و از سرآغاز این کوشش‌ها، توجه به افسانه‌ها و قصه‌های عامیانه، بیش از دیگر گونه‌ها بوده است. در میان صاحب‌نظران قصه‌پژوهی، نام پیتر جیلت برای پژوهشگران ایرانی هنوز چندان آشنا نیست. وی در شمار قصه‌پژوهانی است که الگویی با دو سویۀ متنی (ساختاری) و بافتی (محتوایی) برای خوانش علمی افسانه‌ها عرضه می‌کند. در لایۀ متنی آن پنج کارکرد: موقعیت نخستین، تعامل با یاریگر، تعامل با شهبانو، تعامل با دشمن و بازگشت قهرمان وجود دارد و در سویۀ بافتی این الگو شاهد پیوندهایی میان افسانه‌ها و مناسک گذار و به‌ویژه آیین تشرف هستیم. پژوهش حاضر با هدف بررسی روایی مدعای جهان‌شمولی الگوی جیلت، بر آن است تا به شیوۀ توصیفی- تحلیلی، عناصر متنی و فرامتنی را در قصۀ عامیانۀ شیرزاد و گلشاد مورد واکاوی قرار دهد. این کاوش نشان می‌دهد که قصه، با لحاظ شواهد درون‌متنی، ظرفیت خوانش بر اساس الگوی جیلت و نیز تطبیق با مراحل آیین تشرف بلوغ را داراست: جدایی مرگ‌بار نوزاد در بیشۀ شیران، رشد و نمو قهرمان توسط ماده‌شیر، آزمون‌های جنسی-تشرفی در نُه‌ منظر، نبرد با نگهبانان قلمرو مرگ و در نهایت بازگشت با هویت پادشاهی بالغ همراه با بخشش وزیر خائن، اوج بلوغ آیینی قهرمان و پذیرش دوبارۀ نظم اجتماعی با هویت نوین است.