عروسک‌های آیینی «تاپ‌تاپو» در منطقه هفشجان بخشی از نظام باورهای عامه درباره بختک به شمار می‌آیند و به‌عنوان ابزاری برای دفع بلا، به‌کار می‌روند. این عروسک‌ها حاصل دانش، تجربه زیسته و تفسیر مردم از امر ناپدید و ناشناخته هستند و در پیوندی مستقیم با زندگی روزمره، روابط خانوادگی و نظم نمادین اجتماع معنا می‌یابند. هدف این پژوهش، شناسایی و تبیین کارکردهای آیینی، معانی نمادین و زمینه‌های فرهنگی ـ اجتماعی عروسک‌های آیینی «تاپ‌تاپو» با رویکرد مردم‌نگارانه است. پرسش اصلی آن است که این عروسک‌ها چه نقش‌ها و کارکردهایی در فرهنگ عامه هفشجان دارند و چگونه در بستر تجربه زیسته مردم تولید و بازتولید می‌شوند؟ این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر داده‌های اسنادی و میدانی، دو نمونه از عروسک‌های «تاپ‌تاپو» در منطقه هفشجان را که در آیین دفع بختک کاربرد دارند، به‌صورت هدفمند بررسی می‌کند. چارچوب نظری پژوهش بر نظریه‌های بُرد متوسط رابرت ک. مرتن و به‌ویژه کارکردگرایی ساختی او استوار است. در این چارچوب، عناصر فرهنگی نه تنها به‌عنوان بازنمایی‌های نمادین، بلکه به‌مثابه کنش‌هایی اجتماعی با پیامدهای عینی تحلیل می‌شوند. یافته‌ها نشان می‌دهند که عروسک‌های تاپ‌تاپو، بازتابی از تعامل مردم با نیروهای ماورایی، نظام باورهای سنتی و جایگاه زنان در انتقال دانش بومی است که پیوندی عمیق میان زندگی روزمره و آیین‌های محلی برقرار می‌کند. از منظر کارکردگرایی ساختی، این آیین‌ها نقشی حیاتی در مدیریت بحران‌های فردی و جمعی دارند؛ چرا که با تثبیت نظم اجتماعی و بازگرداندن حس کنترل و آرامش، به بقای انسجام فرهنگی و سلامت روانی جامعه کمک می‌کنند.