در ساخت کلان که نوعی تجزیه و تحلیل گفتمانی و متنی به حساب می‌آید و در آن ساخت یا بافت زبان در مراحل بالاتر از جمله مورد مطالعه قرار می‌گیرد، نظام یک متن یا گفتمان تبیین و تفسیر می‌شود. با توجه به این مسأله، ترانه‌های نیمروز را که مجموعة دوبیتی‌های منطقه سیستان است، به سه دستۀ تک‌سازه‌ای، دوسازه‌ای و سه‌سازه‌ای می‌توان تقسیم کرد. سه سازة اصلی شامل: توصیف، توصیه و تعلیل است. هرکدام از این سازه‌ها دارای زیرسازه‌هایی از قبیل: گله و شکایت، تحسّر و تأسّف، تعجّب، تمنّا و آرزو، استغاثه، دعا و نفرین است. بخش اعظم این ترانه‌ها را، ترانه‌های تک‌سازه‌ای با محوریت سازة توصیف تشکیل می‌دهد که در آن سرایندگان آن‌ها به بیان احوال و عواطف عاشقانه و نیز بیان حسرت‌ها و آرمان‌های خویش پرداخته‌اند. از آن‌جا که در دستگاه ارتباطی این ترانه‌ها، جهت‌گیری کلام به سوی گوینده بوده، کلام در آن نقش عاطفی دارد و گفتمان مطرح در آن از نوع توصیفی است که این نکته خود نشان‌دهندة ماهیت غنایی این ترانه‌هاست.