فرهنگ و ادبیات عامه

فرهنگ و ادبیات عامه

تحلیل بازتاب عناصر فرهنگ عامه در نمایشنامه «حکام قدیم و حکام جدید» اثر موَیدالممالک فکری ارشاد

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
ایرج نجفی 1
سکینه رسمی 2
محمد خاکپور 3
اسدالله واحد 2
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبات فارسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی،دانشگاه تبریز
2 استاد ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه تبریز
3 دانشیار ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه تبریز
10.48311/cfl.2026.117935.82840
چکیده
پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و روش میان‌رشته‌ای، بازتاب عناصر فرهنگ‌عامه را در سه سطح مادی، رفتاری و گفتاری در نمایشنامه ««حکام قدیم و حکام جدید»» نوشته مؤیدالممالک فکری ارشاد بررسی کرده است. «مسئله اصلی، چگونگی بازتاب عناصر فرهنگ‌عامه در این نمایشنامه و نقش آن‌ها در خلق معنا و نقد استبداد و ناکارآمدی‌های مشروطه است.» مؤیدالممالک با استفاده از عناصر فرهنگ‌عامه همچون ابزارها، شغل‌ها، بناها، رسوم اخلاقی، شیوه‌های قومی، عرف‌ها، ضرب‌المثل‌ها و اصطلاحات عامیانه فضایی واقعی خلق کرده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که فکری ارشاد با بهره‌گیری از سه سطح مادی، رفتاری و گفتاری فرهنگ‌عامه، تصویری چندلایه از تقابل سلطه و مقاومت در جامعه عصر مشروطه ارائه داده است. فرهنگ عامه در این اثر نه عنصری تزئینی، بلکه به مثابه «زبان نمادین مقاومت» و ابزاری برای شالوده‌شکنی گفتمان مسلط عمل می‌کند و نشان می‌دهد که تغییرات سیاسی بدون دگرگونی عرف‌های غلط فرهنگی، محکوم به تکرار چرخه فساد و استبداد است.
کلیدواژه‌ها
ادبیات نمایشی
فرهنگ عامه
دوره مشروطه
هویت فرهنگی
نقد اجتماعی

موضوعات

فرهنگ و ادبیات عامه

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 21 اردیبهشت 1405