حیدربیگ و سمنبر یکی از منظومه‌های عاشقانه است که با نام‌های دیگری چون «حیدربیگ‌نامه»، «حیدربیگ و دختر قاضی کشمیر»، «کتاب حیدربَک» و «داستان حیدربیگ و صنوبر» نیز شناخته می‌شود. احتمالاً سرایندۀ این منظومه، شاعری به نام «ابن صفایی» است. غیر از روایت فارسی، نسخه‌ای منظوم از این داستان به زبان هورامی با عنوان «حیدربیگ و صنوبر» توسط میرزا کوکب گورانی با وزن هجایی سروده شده است. تمایزهای موجود میان این دو روایت عمدتاً در سطح جزئیات و عناصر فرعی است؛ عناصری که تغییری اساسی در درونمایه و طرح اصلی داستان ایجاد نمی‌کند. در این پژوهش براساس نظریۀ گفتمان لاکلائو و موفه، به شیوۀ توصیفی- تحلیلی، روایت فارسی و هورامی این داستان را تحلیل کرده‌ایم. نتایج پژوهش نشان می‌دهد سه گفتمان عمده به ‌شکلی درهم‌تنیده و پیچیده حضور دارند که هریک در لایه‌های مختلف روایت و شخصیت‌پردازی تأثیرگذارند: گفتمان‌های عشق، سنت و سلطنت. گفتمان‌های عشق و سنت، با مفصل‌بندی‌های معنایی، در خدمت تقویّت و بازتولید گفتمان سلطنت قرار می‌گیرند. در روایت هورامی، دورۀ صفوی به مثابه «دیگری مطلوب» یا «بدیل ممکن» برای انتقاد غیرِمستقیم از دورۀ قاجار نشان داده می‌شود.