تیپ «کچل» در ادبیات شفاهی عامۀ ایران، شخصیتی چندوجهی و نمادین است که با ویژگیهایی چون سادهدلی، زیرکی و خویشکاریهای کمیک شناخته میشود. هدف این پژوهش، واکاوی ریختشناختی و مضمونی یازده قصه منتخب از دو منبع «افسانههای مردم ایران» و «قصههای استان مرکزی» است تا چگونگی بازنمایی این شخصیت در تقابل با الگوهای کلاسیک بررسی شود. این مطالعه با روش کیفی-تبیینی و به شیوه کتابخانهای انجام شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که قصههای کچل نوعی «نقیضهپردازی» از کهنالگوی سفر قهرمان جوزف کمبل محسوب میشوند؛ بهطوری که کچل برخلاف قهرمان اسطورهای، مراحل تشرف را در بستری طنزآلود و برای رفع نیازهای مادی سپری میکند. در این روایتها، کچل با تکیه بر یاوران جادویی، گذار از نادانی به دانایی و بلوغ را تجربه کرده و بر ساختار قدرت (پادشاه و وزیر) که نالایق تصویر شدهاند، پیروز میشود. نتایج نشان میدهد که این قصهها ضمن نادیده گرفتن نقش زنان در انتخاب همسر، با استفاده از عناصر فانتزی، ابزاری کارآمد برای نقد اجتماعی و بازخوانی واقعیتهای جامعه توسط طبقات فرودست فراهم آوردهاند.
حری,ابوالفضل و نمکی,رامین . (1405). نقیضهپردازی سفر قهرمان در قصههای کچل: بازخوانی ساختار آزمون سهگانی در روایتهای عامه. (e28313). فرهنگ و ادبیات عامه, (), e28313 doi: 10.48311/cfl.2026.117846.82838
MLA
حری,ابوالفضل , و نمکی,رامین . "نقیضهپردازی سفر قهرمان در قصههای کچل: بازخوانی ساختار آزمون سهگانی در روایتهای عامه" .e28313 , فرهنگ و ادبیات عامه, , , 1405, e28313. doi: 10.48311/cfl.2026.117846.82838
HARVARD
حری ابوالفضل, نمکی رامین. (1405). 'نقیضهپردازی سفر قهرمان در قصههای کچل: بازخوانی ساختار آزمون سهگانی در روایتهای عامه', فرهنگ و ادبیات عامه, (), e28313. doi: 10.48311/cfl.2026.117846.82838
CHICAGO
ابوالفضل حری و رامین نمکی, "نقیضهپردازی سفر قهرمان در قصههای کچل: بازخوانی ساختار آزمون سهگانی در روایتهای عامه," فرهنگ و ادبیات عامه, (1405): e28313, doi: 10.48311/cfl.2026.117846.82838
VANCOUVER
حری ابوالفضل, نمکی رامین. نقیضهپردازی سفر قهرمان در قصههای کچل: بازخوانی ساختار آزمون سهگانی در روایتهای عامه. فرهنگ و ادبیات عامه, 1405; (): e28313. doi: 10.48311/cfl.2026.117846.82838
