پژوهشکدۀ تحقیق و توسعۀ علوم انسانی، سازمان سمت ، forootan@samt.ac.ir
چکیده: (1962 مشاهده)
یکی از حکایتهای کتاب مشهور هزارویکشب «علاءالدین ابوالشامات» نام دارد. در این داستان سرگذشت او از تولد در مصر تا سفر به بغداد و ازدواج دائم با دختری که قرار بود فقط محلّلش باشد و ماجراهایش تا پایان عمر بیان میشود. بخشی از این حکایت در داستانهای عامۀ فارسی منشأ افسانههایی با ساختار یکسان شده است. در این مقاله یازده روایت دیگر از این داستان شناسایی و تحلیل شده است. برخی از این روایتها در مجموعهای از حکایات به چاپ رسیدهاند، امّا اغلب ناشناخته هستند. این روایات از نظر شیوه و جزئیات روایت و نیز مسائل زبانی و ادبی کموبیش تفاوتهایی دارند. اگرچه ساختار کلی داستانها یکی است، راویان در طول زمان تغییراتی در جزئیات ایجاد کردهاند؛ شاید به این دلیل که برای مخاطب جذابتر باشد یا داستان باورپذیرتر و برای مخاطب ایرانی ملموستر شود. با تحلیل جزئیات این روایتها میتوان به نکات درخور توجهی دست یافت. در نگاهی کلانتر میتوان براساس همان جزئیات ترتیب تغییرات در روایتها را مشخص کرد.
نوع مقاله:
پژوهشی اصیل |
موضوع مقاله:
ادبیات داستانی عامه دریافت: 1401/9/3 | پذیرش: 1402/2/28 | انتشار: 1402/4/17