دوره 11، شماره 53 - ( 1402 )                   جلد 11 شماره 53 صفحات 103-65 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Esmaeili A. Classification and Analysis of Popular Titles in Tehran during the Qajar and Pahlavi Periods through Sociolinguistics. CFL 2023; 11 (53) :65-103
URL: http://cfl.modares.ac.ir/article-11-67663-fa.html
اسمعیلی اصغر. طبقه‌بندی و تحلیل لقب‌‌گذاری عامّه در تهران دورۀ قاجار و پهلوی بر مبنای زبان‌شناسی اجتماعی. فرهنگ و ادبیات عامه. 1402; 11 (53) :65-103

URL: http://cfl.modares.ac.ir/article-11-67663-fa.html


پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ، a.esmaeili@ihcs.ac.ir
چکیده:   (256 مشاهده)
در این مقاله القاب استفاده‌‏شده در تهران دورۀ قاجار و پهلوی، از کتاب‌‏های طهران قدیم و تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم از جعفر شهری (باف) بررسی و تحلیل شد. هدف این تحلیل بررسی القاب با دیدگاه زبان‏شناسی اجتماعی بر پایۀ اصول نظری طرح‌شده در کتاب درآمدی بر جامعه‌شناسی زبان از یحیی مدرّسی بود. یافته‌‏های پژوهش در چهار بخش زیر آورده می‌‏شود: 1. بررسی القاب از منظر کارکرد معنایی: کارکرد معنایی القاب مطابق این پژوهش به این شرح است: توصیفی: در این کارکرد، هدف لقب‌‏گذاری توصیف شغل، لوازم شغل؛ خصوصیات ظاهری و جسمی؛ ویژگی‏‌های اخلاقی، روحی و شخصیتی؛ ملازمتی؛ مکان و مذهب و نسب خانوادگی دارندۀ لقب است؛ تکیه‏‌کلامی؛ آیینی؛ مناسکی؛ نمایشی، تشبیهی؛ تابو؛ طنز؛ توهینی؛ 2. بررسی القاب از منظر جنسیت: از کلّ القاب پژوهش حاضر، هفده مورد به زنان اختصاص داشت که از نظر معنایی این القاب واجد ویژگی‏‌های ظاهری و جسمانی در ردۀ نخست و مواردی چون شغل و دین در رده‏‌های بعدی بودند؛ 3. بررسی القاب از منظر تلفّظ: از آنجا که القاب در بستر زبان عامه و غیررسمی رواج دارند، در مقایسه با زبان رسمی تغییراتی در تلفّظ آن‌ها رخ می‌‏دهد که مطابق پژوهش حاضر، این تغییرات عبارت‌‏اند از: تبدیل مصوّت بلند «آ» به «او»؛ کوتاه‌شدگی (اختصار) و حذف؛ 4. بررسی القاب از منظر زبان: مطابق بررسی، از کلّ القاب مورد پژوهش 37 لقب (بیش از یک پنجم) از زبان‌های غیرفارسی وام گرفته شده‌‏اند که به‌‏ترتیب تعداد، از عربی، ترکی، فرانسه و یونانی هستند. وام‌‏گیری از عربی در نتیجۀ تعاملات گستردۀ دینی و سیاسی در ادوار مختلف تاریخی است و وام‏‌گیری از زبان ترکی، علاوه بر علل اجتماعی چون مهاجرت، در مواردی به‌علّت به‏‌نمایی کلمات بوده است.
 
متن کامل [PDF 741 kb]   (244 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشی اصیل | موضوع مقاله: ادبیات عامه
دریافت: 1401/12/3 | پذیرش: 1402/5/13 | انتشار: 1402/8/30

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.