دوره 9، شماره 42 - ( 1400 )                   جلد 9 شماره 42 صفحات 146-109 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشان
چکیده:   (619 مشاهده)
یکی از گونه‏های ناشناخته از هنرهای تصویری قاجار و پهلوی، نقاشی‏های روی درپوش‏های سفالین کندوی عسل است. این درپوش‏ها به قطر تقریبی 23 سانتی‏متر بر روی کندوهای حصیری به طول حدود 85 سانتی‏متر نصب می‏شدند و یک سوراخ جهت عبور زنبورها در کنارۀ آن‏ها قرار داشت. در این مقاله برای اولین بار ده‏ها نمونه از این درپوش‏ها که از اواخر عصر صفوی تا دورۀ پهلوی اول ساخته شده‏اند، معرفی می‏شود. مهم‏ترین مسئلۀ این تحقیق شناسایی محل تولید این درپوش‏ها، دسته‏بندی مضامین نقوش و کتیبه‏ها و تحلیل محتوای آن‏هاست. نتایج نشان می‏دهد که این آثار را می‏توان به سه گروه کلی کتیبه‏دار، نقاشی‏های مذهبی و نقاشی‏های غیرمذهبی دسته‏بندی کرد. در میان آثار کتیبه‏دار، اذکار و دعاهایی نوشته شده که باید آن‏ها را وسیله‏ای جهت برآورده شدن حاجات و نیز تعویذی برای دفع بلاها از محصولات تلقی کرد. همچنین برخی از دعاها و آیات قرآنی در ارتباط با افزایش برکت محصول و نیز دفع چشم‏زخم هستند. علاوه‌بر کتیبه‏هایی با محتوای «ناد علی» و «اسم اعظم» که بر شیعی بودن آثار دلالت می‏کنند، تمام نقاشی‏های مذهبی شناسایی‌شده نیز مرتبط با باورهای مذهب تشیع است. نقاشی‏های مذهبی شامل تصاویری از دلدل، پنجه و زیارتگاه‏های امامان شیعه ازجمله آستانه‏های کاظمین و نجف است. در میان نقاشی‏های غیرمذهبی، بیشترین فراوانی به تصاویر حیوانات اختصاص دارد که آن‏ها را در نقش‌مایه‏های درخت زندگی یا صحنه‏های شکار نشان می‏دهد.
متن کامل [PDF 2111 kb]   (277 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي اصيل | موضوع مقاله: هنرهای عامه
دریافت: 1400/6/20 | پذیرش: 1400/9/22 | انتشار: 1400/10/17

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.