دانشگاه تربیت مدرسفرهنگ و ادبیات عامه2345-4466146920260923The Role of Myth and Sacred Narratives in the Construction of Collective Identity among the Tribes of Lorestanنقش اسطوره و روایات قدسی در برساخت هویت جمعی ایلات لرستان1382934110.48311/cfl.2026.86376.0FAرسولمحسنزادهدکترای انسان‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.محمداسکندری نسبدانشجوی دکتری جامعه‌شناسی توسعۀ اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.لیلافاتحیکارشناسی ارشد برنامه‌ریزی بهزیستی و توسعۀ اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.Journal Article20241118The present study seeks to investigate and analyze a local legend in the Pāpi tribe (Lorestan), known as the legend of Shul-e Gad, and its relationship with and impact on the political life of this tribe. Gad among the Pāpi people means a hornless goat, and Shul-e Gad is the narrative of a legendary goat, a disciple of Geymed (Prince Ahmad), the sacred Imamzadeh of the Pāpi tribe, which is killed by his enemies. The Pāpi people, the Hivedi clan (from the Bakhtiari tribe), and some other clans, by referring to this legend, refrain from slaughtering the Gad goat and consider eating it forbidden. Based on this legend, they also believe that a scorpion's sting never affects them, and if someone dies from a scorpion sting, they must certainly not be of the pure lineage of these clans. This article, while analyzing this mythical narrative using ethnographic methods—specifically a combination of data from in-depth interviews, participant observation, and analysis of historical sources—seeks to answer the question of why and how these clans and tribes construct such a narrative, and what functions such narratives have had in the tribal life of these people. The results of this study show that various tribes and clans of Lorestan and Bakhtiari, by adhering to such legends, distinguish between self and other, construct a sacred/secular identity, and thereby strengthen their internal solidarity and cohesion to prevent the decline and collapse of their tribal structure.مقالۀ حاضر، در پی بررسی و تحلیل افسانه‌ای محلی در ایل پاپی (لرستان)، به‌نام افسانۀ شول‌گد و رابطه و تأثیر آن بر زیست سیاسی این ایل است. گَد در بین پاپی‌ها، به معنای بز بی‌شاخ بوده و شول‌گد روایت بزی افسانه‌ای است از مریدان گیمد (شاهزاده احمد)، امام‌زادۀ مقدس ایل پاپی که به‌وسیلۀ دشمنان او کشته می‌شود. مردم ایل پاپی، طایفۀ هیودی (از ایل بختیاری) و برخی طوایف دیگر با ارجاع به این افسانه از ذبح بزِ گد پرهیز می‌کنند و خوردن آن را امری حرام می‌دانند. آن‌ها همچنین براساس این افسانه بر این باورند که نیش عقرب هرگز بر آن‌ها کارگشا نبوده و اگر کسی بر اثر گزش عقرب کشته شود، قطعاً دارای تباری غیر از تبار اصیل این طوایف است. مقالۀ حاضر ضمن تحلیل این روایت اسطورهای با کاربست روش قوم‌نگاری، به عبارتی ترکیبی داده‌های حاصل از مصاحبه‌های عمیق، مشاهدۀ مشارکتی و تحلیل منابع تاریخی، در پی پاسخ‌گویی به این سؤال است که چرا و چگونه این طوایف و ایلات دست به برساخت چنین روایتی می‌زنند و چنین روایاتی چه کارکردهایی در زیست ایلیاتی این مردمان داشته است؟ نتایج این بررسی نشان می‌دهد که ایلات و طوایف مختلف مناطق لرستان و بختیاری با تمسک به چنین افسانههایی، با تمایز گذاردن بین خود و دیگری و برساختن هویتی قدسی/عرفی، هم‌بستگی و انسجام دورنی خود را تقویت می‌کنند تا ساختار ایلی آن‌ها دچار اضمحلال و فروپاشی نشود.https://cfl.modares.ac.ir/article_29341_1b3b4d3427e6f7f7ba142e5f283bc4bc.pdfدانشگاه تربیت مدرسفرهنگ و ادبیات عامه2345-4466146920260923Representation of Gender Ideology in the Stylistic, Linguistic, and Rhetorical Layers of a Selection of Local Folk Talesبازنمایی ایدئولوژی جنسیتی در لایه های سبکی، زبانی و بلاغی در منتخبی از قصه های محلی39742934210.48311/cfl.2026.117343.82828FAپروینغلامحسینیدانشآموختۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.حمیدرضاقانونیاستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.علیحیدریاستاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.مهسارفیعی طاقانکیدانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.Journal Article20251101Isfahani and Bakhtiari folktales, as part of Iran’s literary and cultural heritage, contain complex semantic and stylistic layers, one of the most significant of which is the representation of gender ideology. In these narratives, the roles and positions of women and men are shaped within the framework of cultural and social norms, reflecting the gender expectations of society. Women are often represented through symbolic dualities such as “good/bad woman” or “beautiful/oppressed woman,” dualities that reinforce social values and rules related to gendered behavior, morality, and responsibilities. In contrast, men typically appear as heroes, saviors, or agents of narrative progression, embodying positions of power and social responsibility. From a stylistic and structural perspective, this ideology is reflected in layers such as characterization, plot, lexical choice, sentence structure, sequencing of events, and atmosphere. Figurative and metaphorical descriptions of women, emphasis on their beauty, purity, or vulnerability, and the highlighting of masculine actions function as tools for transmitting and internalizing gender norms. In this study, Isfahani and Bakhtiari folktales were selected as representatives of two distinct cultural contexts to enable a comparative analysis of gender roles and actions. Adopting a comparative and interdisciplinary approach, and combining theories of representation, narrative semiotics, and critical discourse analysis, the study conducts a multilayered examination of the structure and style of these folktales. The analysis demonstrates that folktales not only possess aesthetic value but also provide a platform for the reproduction and critique of power structures and gender ideologies in Iran’s local culture and literature.قصه‌های محلی به‌مثابۀ بخشی از میراث ادبی و فرهنگی ایران، واجد لایه‌های پیچیدۀ معنایی و سبکی هستند که یکی از مهم‌ترین ابعاد آن‌ها بازنمایی ایدئولوژی جنسیتی است. در این روایت‌ها، نقش‌ها و موقعیت‌های زنان و مردان در چارچوب هنجارهای فرهنگی و اجتماعی شکل می‌گیرد و انتظارات جنسیتی جامعه را بازتاب می‌دهد. زنان اغلب در قالب دوگانگی‌های نمادین چون «زن خوب/ بد» یا «زن زیبا/ مظلوم» بازنمایی می‌شوند؛ دوگانگی‌هایی که ارزش‌ها و قواعد اجتماعی مرتبط با رفتار، اخلاق و مسئولیت‌های جنسیتی را تثبیت می‌کنند. در مقابل، مردان عمدتاً در مقام قهرمان، ناجی یا عامل پیشبرد روایت ظاهر می‌شوند و تجسم جایگاه قدرت و مسئولیت اجتماعی به‌شمار می‌آیند. از منظر سبکی و ساختاری، این ایدئولوژی در لایه‌هایی چون شخصیت‌پردازی، طرح داستان، انتخاب واژگان، نحوۀ جمله‌بندی، ترتیب رخدادها و فضاسازی انعکاس می‌یابد. توصیف‌های تمثیلی و استعاری از زنان، تأکید بر زیبایی، پاکی یا آسیب‌پذیری آنان و برجسته‌سازی کنش‌های مردانه، ابزارهایی برای انتقال و درونی‌سازی هنجارهای جنسیتی محسوب می‌شوند. در این پژوهش دو قصۀ محلی به‌عنوان نمایندۀ دو بافت فرهنگی متمایز انتخاب شدند تا امکان تحلیل تطبیقی نقش‌ها و کنش‌های جنسیتی فراهم شود. این پژوهش با رویکرد تطبیقی و میان‌رشته‌ای، با تلفیق نظریۀ بازنمایی، نشانه‌شناسی روایت و تحلیل گفتمان انتقادی، به واکاوی چندلایه‌ای ساختار و سبک این قصه‌ها میپردازد. تحلیل این لایه‌ها نشان می‌دهد که قصه‌های محلی نه‌تنها حامل ارزش‌های زیبایی‌شناختی‌اند، بلکه بستری برای بازتولید و نقد ساختارهای قدرت و ایدئولوژی‌های جنسیتی در فرهنگ و ادبیات محلی ایران نیز فراهم می‌کنند.https://cfl.modares.ac.ir/article_29342_a72795d6874581a395f8a2ba7c4a0068.pdfدانشگاه تربیت مدرسفرهنگ و ادبیات عامه2345-4466146920260923From Cauterization to Placebo )A Comparative Analysis of the Therapeutic Functions of Folk Beliefs in Houshang Moradi Kermani’s You Are No Stranger from the Perspective of Modern Medicin(از داغ کردن تا پلاسیبو (واکاوی تطبیقی کارکردهای درمانی باورهای عامیانه در داستان شما که غریبه نیستید هوشنگ مرادی کرمانی از منظر پزشکی نو ین)751122934710.48311/cfl.2026.117378.82830FAمحبوبهمجیدینیامدرس گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.اکرمهراتیاناستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.0000-0002-5324-5429Journal Article20251102Folk healing beliefs are widely reflected in narrative literature. Prior to modern medicine, communities relied on local experience, rituals, and supernatural beliefs to confront illness. Focusing on Houshang Moradi Kermani’s autobiographical narrative You Are No Strange, this study compares traditional healing practices with modern medical knowledge. Rather than dismissing them merely as superstition, it explains their psychological, social, and cultural functions within their historical context. Drawing upon medical anthropology, health psychology, and the theory of the placebo effect, this study argues that rituals such as cauterization, the use of amulets, the burning of rue (Esfand), prayer-writing, fortune-telling, and warding off the evil eye operated as psychological coping mechanisms in the absence of modern clinical care. The findings demonstrate that despite their inherent risks, folk medical systems furnished a framework of hope, meaning, and social support elements from which modern medicine can potentially benefit.باورهای مردم هر جامعه معمولاً به جهان‌بینی، منظومة فکری، مکتب‌ها و نظریه‌های علمی و مذهب مربوط می‌شوند و تعیین‌کنندة نوع رفتار و کردار آن‌ها هستند. بسیاری از پژوهشگران با تأمل و توجه در این باورها و ثبت آن‌ها به نتایج درخشانی دست یافتند که حاصل کار آنان دستیابی به لایه‌های فکری، تاریخی و حتی پزشکی آن جامعه بود. تحقیق در باورهای مردم که بخشی از ادبیات فولکلوریک است، پاسخی به کنجکاوی انسان دربارة پیدایش جهان هستی و تاریخ بشریت است. این پژوهش به بررسی تطبیقی باورها و روش‌های درمانی عامیانه در داستان شما که غریبه نیستید اثر هوشنگ مرادی کرمانی از دیدگاه پزشکی نوین میپردازد. هدف اصلی، نقد یا رد این باورها به‌عنوان خرافات نیست؛ بلکه واکاوی کارکردهای روان‌شناختی، اجتماعی و فرهنگی آن‌ها در بافت خود است. با استفاده از چارچوب‌های انسان‌شناسی پزشکی، روانشناسی سلامت و مطالعات اثر پلاسیبو، این پژوهش استدلال می‌کند که آیین‌هایی مانند داغ کردن، استفاده از تعویذ، اسپند دود کردن و درمان‌های نمادین، در غیاب دسترسی به سیستم پزشکی نوین، نقش مکانیسم‌های مقابله‌ای را ایفا می‌کرده‌اند که از طریق کاهش اضطراب، ایجاد احساس کنترل و فعال‌سازی اثر پلاسیبو، به مدیریت بیماری و رنج کمک می‌کردند. نتایج نشان می‌دهد که این باورها، در کنار خطرات بالقوه‌شان، سیستمی از معناداری و مراقبت را ارائه می‌دادند که پزشکی مدرن می‌تواند با درک عمیق‌تر ابعاد روانی ـ اجتماعی بیماری، از آن بهره ببرد.https://cfl.modares.ac.ir/article_29347_5896580fef0fba59f84ab5a2f3d3664d.pdfدانشگاه تربیت مدرسفرهنگ و ادبیات عامه2345-4466146920260923Parodic Representation of the Hero's Journey in Kachal Folktales: A Re-reading of the Triadic Test Structure in Iranian Folk Narrativesنقیضه‌پردازی سفر قهرمان در قصه‌های کچل: بازخوانی ساختار آزمون سه‌گانی در روایت‌های عامه1131502934810.48311/cfl.2026.117846.82838FAابوالفضلحریدانشیار گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه اراک، اراک، ایران.رامیننمکیدانشآموختۀ کارشناسی ارشد زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه اراک، اراک، ایران.Journal Article20251123The "Kachal" (the Bald Man) type in Iranian oral folklore is a multifaceted and symbolic character characterized by traits such as naivety, cleverness, and comic functions. This research aims to conduct a morphological and thematic analysis of eleven selected stories from two sources, Persian Folktales and Folktales of Markazi Province, to examine how this character is represented in contrast to classical patterns. The study employs a qualitative-explanatory method using a library-based approach. Findings indicate that Kachal stories serve as a "parody" of Joseph Campbell's Hero’s Journey archetype. Unlike the mythic hero, Kachal undergoes the stages of initiation within a humorous context and primarily to satisfy material needs. In these narratives, Kachal relies on magical helpers to navigate the transition from ignorance to wisdom and maturity, ultimately triumphing over the power structure (the King and Vizier), which is depicted as incompetent. The results show that while these stories overlook the role of women in choosing a spouse, they utilize fantasy elements as an efficient tool for social critique and the re-interpretation of societal realities by the lower classes.تیپ «کچل» در ادبیات شفاهی عامۀ ایران، شخصیتی چندوجهی و نمادین است که با ویژگی‌هایی چون ساده‌دلی، زیرکی و خویشکاری‌های کمیک شناخته می‌شود. هدف این پژوهش، واکاوی ریخت‌شناختی و مضمونی یازده قصۀ منتخب از دو منبع «افسانه‌های مردم ایران» و «قصه‌های استان مرکزی» است تا چگونگی بازنمایی این شخصیت در تقابل با الگوهای کلاسیک بررسی شود. این مطالعه با روش کیفی ـ تبیینی و به شیوۀ کتابخانه‌ای انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قصه‌های کچل نوعی «نقیضه‌پردازی» از کهن‌الگوی سفر قهرمان جوزف کمبل محسوب می‌شوند؛ به‌طوری که کچل برخلاف قهرمان اسطورهای، مراحل تشرف را در بستری طنزآلود و برای رفع نیازهای مادی سپری می‌کند. در این روایت‌ها، کچل با تکیه بر یاوران جادویی، گذار از نادانی به دانایی و بلوغ را تجربه می‌کند و بر ساختار قدرت (پادشاه و وزیر) که نالایق تصویر شده‌اند، پیروز می‌شود. نتایج نشان می‌دهد که این قصه‌ها ضمن نادیده گرفتن نقش زنان در انتخاب همسر، با استفاده از عناصر فانتزی، ابزاری کارآمد برای نقد اجتماعی و بازخوانی واقعیت‌های جامعه توسط طبقات فرودست فراهم آورده‌اند.https://cfl.modares.ac.ir/article_29348_324bacc7aab550b824bbd20d352cbff4.pdfدانشگاه تربیت مدرسفرهنگ و ادبیات عامه2345-4466146920260923A Jungian Analytical Psychological Study of the Folk Tale the Rusty Swordبررسی و تحلیل قصة عامیانة تیغ زنگ‌زده از منظر روانشناسی تحلیلی یونگ1511962816110.48311/cfl.2026.115469.1000FAمبینمجیدیدانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.مهساروندانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.Journal Article20250917Folk tales have always been a valuable treasure for understanding the cultural, social, and literary heritage of nations, serving as a mirror that reflects the life and spirit of ancient societies. In addition to providing abundant ethnographic insights for researchers, they also possess significant potential for analysis through literary criticism and theoretical approaches. One of the most suitable frameworks for interpreting folk narratives is psychology, particularly Jungian analytical psychology. In the present study, the Azerbaijani folk tale “The Rusty Sword” was selected—through purposive sampling—with the aim of identifying and analyzing its archetypes and symbolic elements. Using a descriptive–analytical method grounded in Jung’s analytical psychology, the symbolic motifs and archetypes within the tale were examined. The findings reveal that Azerbaijani folk tales embody psychological symbols and patterns corresponding to Jungian archetypes. The Hero, the Wise Old Man, the Terrible Mother, the Shadow, and the Anima are among the archetypal figures reflected in this story. Moreover, the narrative exhibits the symbolic function of the castle, the chest, the rusty sword, the number forty, and the dagger. These elements demonstrate that folk tales hold considerable potential for critical analysis from the perspective of analytical psychology.قصه‌های عامیانه همواره گنجینه‌ای ارزشمند برای شناخت میراث فرهنگی و اجتماعی ملت‌ها و آینه‌ای از جامعه و روزگار گذشته به شمار می‌روند. این قصه‌ها، افزون بر ارائۀ اطلاعات ارزشمند مردم‌شناختی، ظرفیت بالایی برای تحلیل و تفسیر براساس رویکردها و نظریه‌های نقد ادبی دارند. یکی از رویکردهای مناسب برای تحلیل قصه‌های عامیانه، نظریه‌های روان‌شناختی، به‌ویژه روانشناسی تحلیلی کارل گوستاو یونگ است. در پژوهش حاضر، قصۀ عامیانۀ تیغ زنگ‌زده از مجموعه قصه‌های عامیانۀ آذربایجان، با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و با هدف شناسایی و تحلیل کهنالگوها و نمادهای موجود در آن انتخاب شده است. سپس این قصه با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایۀ مبانی نظری روانشناسی تحلیلی یونگ بررسی شد و عناصر نمادین و کهن‌الگوهای بازتاب‌یافته در آن شناسایی و تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قصه‌های عامیانۀ آذربایجان دربردارندۀ نمادها و الگوهای روانی همسو با کهن‌الگوهای یونگی هستند؛ کهن‌الگوهایی همچون قهرمان، پیر خردمند، مادر دهشتناک، سایه و آنیما در این قصه نمود یافته‌اند. همچنین، عناصری مانند قلعه، صندوق، تیغ زنگ‌زده، خنجر و عدد چهل، کارکردی نمادین دارند و هر یک مفاهیم عمیق روان‌شناختی را بازنمایی می‌کنند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که قصه‌های عامیانه، به‌ویژه قصه‌های آذربایجان، ظرفیت قابل‌توجهی برای تحلیل و نقد از منظر روانشناسی تحلیلی یونگ دارند.https://cfl.modares.ac.ir/article_28161_3e8242853ca7831eb03da9c1cef03f61.pdfدانشگاه تربیت مدرسفرهنگ و ادبیات عامه2345-4466146920260923Archetypal Criticism of the Azerbaijani tale "Nardan Khatun" Based on the Theories of Jung and Campbellنقد کهن‌الگویی قصة آذربایجانی «ناردان خاتون» بر مبنای نظریات یونگ و کمپبل1972202934910.48311/cfl.2026.86462.0FAعاتکهرسمیدانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.0000-0001-8033-2416سکینهرسمیاستاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.Journal Article20250628Tales are a valuable part of the cultural heritage of every nation. These oral legends and tales have become part of written literature throughout history. The theme of the Tales is the confrontation between good and evil. The heroes of the Tales are in a battle with evil characters. In these Tales, archetypes are better manifested, like dreams. The Tale of "Nardan Khatun" is one of the Azerbaijani Tales whose archetypes can be examined based on Jung's theories and Campbell's " hero's journey". In this Tale, which, like other folk tales, narrates the battle between good and evil, the heroine of the mythical journey is a girl who sets out in search of her brothers and at the end of the journey returns home with the final blessing that manifests itself in the form of the brothers. This article analyzes the Tale in a descriptive and analytical manner based on Jung's archetypes and Campbell's “hero’s journey “to show the connection between myth and life in the world of Tales.قصه‌ها جزئی ارزشمند از میراث فرهنگی هر قوم به‌شمار می‌روند. این افسانه‌ها و قصه‌های شفاهی در طول تاریخ جزئی از ادبیات مکتوب شده‌اند. درون‌مایۀ قصه‌ها تقابل خوبی و بدی است. قهرمانان داستان با شخصیت‌های شریر در نبردند. در این قصه‌ها همچون رؤیاها کهنالگوها بهتر نمود می‌یابند. داستان «ناردان خاتون» یکی از قصه‌های آذربایجان است که کهن‌الگوهای آن بر مبنای نظریات یونگ و «اسطورۀ یگانه»ی کمپبل قابل بررسی است. در این قصه که مانند دیگر قصه‌های عامیانه روایتگر نبرد خیر و شر است، قهرمان سفر اسطورهای، دختری است که در جست‌وجوی برادران خویش بر می‌آید و در پایان سفر به همراه برکت نهایی که در سیمای برادران تجلی می‌کند، به خانۀ خود باز می‌گردد. این مقاله به شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی، قصه را بر مبنای کهن‌الگوهای یونگ و «اسطورۀ یگانۀ» کمپیل تحلیل می‌کند تا پیوند اسطوره و زندگی را در دنیای قصه‌ها نشان دهد.https://cfl.modares.ac.ir/article_29349_be349aae74927cb7b3900d0959d23e40.pdfدانشگاه تربیت مدرسفرهنگ و ادبیات عامه2345-4466146920260923Morphological, Semantic, and Etymological Analysis of Ten Lexical Items in the Kashani Dialectبررسیِ ساخت، معنی و ریشۀ ده واژۀ کاشانی2212582935010.48311/cfl.2026.86456.0FAسید محمد فریدراستگوفراستادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و زبان‌های خارجی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.0009-0006-4522-3752سید محمدراستگوفردانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و زبان‌های خارجی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.0000-0001-8338-2152Journal Article20250528Beyond their communicative function, the Iranian dialects preserve a substantial portion of Iran's historical memory and cultural identity, retaining numerous archaic layers of the Persian language. The Kashani dialect is one such variety that remained in active use alongside Standard Persian until a few centuries ago. However, with the expansion of the standard language, formal education, and profound socio-cultural transformations, a considerable part of its lexical heritage has gradually fallen into disuse. Although several dialect dictionaries and descriptive studies have documented aspects of the Kashani vernacular, the historical origins and internal linguistic structure of many colloquial lexical items remain unexplored and have rarely been examined from the perspectives of historical linguistics and etymology. The present study investigates the morphological structure, etymology, phonological development, and semantic evolution of ten surviving lexical items from the spoken Persian of Kashan. It argues that, contrary to common assumptions, these words are not arbitrary colloquialisms but rather relics of earlier stages of Persian and of the historical dialect of Kashan.زبانِ امروزینۀ کاشان و پیرامون، زبانِ فارسیِ معیارِ کشور است و زبانِ بومیِ پیشینِ آن دیرگاهی است که از میان رفته و جز در برخی آبادی‌های پیرامون چون آران، ابوزیدآباد و ... گویشوری ندارد. این زبان یا گویشِ بومی با گذر زمان و بر اثر دگرگونی‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی، از میان رفته و تنها واژه‌هایی پراکنده از آن در گفتار روزمره و به‌ویژه در زبان پیرانیان کاشان باقی مانده است. این گفتار پس از درآمدی دربارۀ گویشِ بومیِ فراموش‌‌شدۀ کاشان، با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی به بررسی نمونه‌هایی از واژه‌های کوچه‌ای و عامیانۀ کاشان پرداخته و واژه‌هایی چون تلفه، خونه‌خا، دنابه، کاره، هادر، هندتمو، هووق و... را از جنبه‌های ریشه‌شناسی، ساختاری و معنایی بررسیده و کوشیده است تا منشأ و جایگاه آن‌ها در نظام زبان بومی کاشان مشخص شود. برآیندِ این پژوهش بازنمودنِ این نکته است که واژه‌هایِ کوچه‌ای و عامیانه، وارونۀ پندارِ بسیاری، واژه‌هایی ریشه‌دار و درست و استوارند و یادگارانی از فرهنگ و زبانِ پیشین و دیرینِ ما، و از همین‌روی پاس‌داشتنی، و گردآوری و مستندسازی آن‌ها می‌تواند به حفظ بخشی از میراث زبانی و هویتی منطقه یاری رساندhttps://cfl.modares.ac.ir/article_29350_0197fd56abb69bf33e16d0abdc2a439f.pdfدانشگاه تربیت مدرسفرهنگ و ادبیات عامه2345-4466146920260923Critical Discussion and Analysis of the Allegorical Ontology in the Ahl-e Haqq Traditionتبیین و تحلیل انتقادی فلسفۀ تمثیلی هستیشناسی آیین اهل حق2592982862710.48311/cfl.2026.117085.82823FAمنصوررستمیمدرس مدعو دانشکدۀ علوم قرآنی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران.0000-0001-6373-945XJournal Article20251019The Ahl-e Haqq (Kaka’i–Yarsan) tradition is a religious–mystical current rooted in Islam, whose followers live mainly in Iran and Iraq, with its principal center located in Kermanshah Province. The spiritual leaders of this tradition have interpreted existence through an allegorical philosophical framework. This philosophy is shaped by the fundamental principles of the tradition and articulated through symbolic language, employing analogy, allegory, and symbolic representation. The esoteric mode of expression, the complexity of symbolic discourse, and the use of local vernaculars have been major obstacles to understanding this philosophical system. Therefore, familiarity with the language and culture of the Ahl-e Haqq community is considered essential for comprehending the allegorical ontology of this tradition.آیین اهل حق (کاکه‌ای ـ یارسان) یک جریان فکری ـ مذهبی وابسته به اسلام است. بزرگان این آیین، با فلسفۀ تمثیلی به تفسیر هستی پرداخته‌اند. این فلسفه، براساس مبانی سه‌گانۀ این آیین شکل گرفته و با رویکردی رمزی و پیچیده که خاص ادبیات آیین یارسان دانسته می‌شود، پردازش شده است. عدم شناخت این فلسفه مانعی جدی فرا روی پژوهشگرانی است که در صدد مطالعه و کشف هویت این آیین هستند. تبیین و تحلیل این رویکرد، پژوهشگران را در شناخت هستیشناسی و جهان‌بینی آیین اهل حق یاری می‌کند. این مقاله درپی پاسخ به این پرسش است که «فلسفۀ تمثیلی هستیشناسی در آیین اهل حق چیست و چگونه تبیین می‌شود؟». یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مقامات آیینی با تکیه بر اصل تجلی خداوند، از رویکردی تمثیلی، نمادین و اسطورهای برای درک مفاهیم هستی‌شناسانه بهره گرفته‌اند. پژوهش حاضر با روشی توصیفی ـ تحلیلی، تطبیقی و در مواردی انتقادی، به شیوۀ کتابخانه‌ای (با استفاده از متون خطی اصلی آیین) و میدانی، به تبیین و تحلیل فلسفۀ تمثیلی هستیشناسی ارائه‌شده توسط سلطان اسحاق و یارانش میپردازد. بررسی بسترهای شکل‌گیری این اندیشه و بازتاب آن در عصر پردیور و دوران معاصر از دیگر اهداف این مقاله است.https://cfl.modares.ac.ir/article_28627_b67d084d74c3f7c0145f96a0ac4c82a8.pdf