دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 14 67 2026 03 21 Representation of Children in Kurdish Proverbs and Proverbial Expressions of Ilam بازنمایی کودک در امثال و مثل‌نماهای کردی ایلامی 1 38 28405 10.48311/cfl.2025.86450.0 FA مهدی احمدی خواه استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران 0000-0002-2381-5208 بهنام یاسمی کارشناس ارشد روان‌شناسی تربیتی، مدرس دانشگاه فرهنگیان ایلام، تهران، ایران Journal Article 2025 05 10 Shamanism, one of the world’s most ancient spiritual traditions, represents a significant form of religious identity among nations. Its importance lies in simultaneously affecting the human body and soul, seeking healing and protection through magical mediation by a shaman who invokes the spirits. The ancient life of the Turkic peoples is deeply intertwined with the emergence of this religion, and due to the historical coexistence of Turks and Azerbaijanis, Shamanistic elements have become embedded in their shared culture. The most prominent cultural representatives of the Turkic world are the Ozans, and within Azerbaijani culture, the Ashiqs—folk singers and poets who, through their social role, resemble shamans as creators, narrators, and heroes of communal tales. Findings reveal that the love epic Asli and Karam, one of Azerbaijan’s enduring legends in Iran, reflects deeply interwoven aspects of Iranian narrative identity—such as love, separation, reunion, and the death of lovers—alongside symbolic Shamanistic motifs including initiation, membership, journey, quest, natural and supernatural influences. These features provide valuable creative material for local performing arts and cinematic adaptations. The results highlight both the story’s reliance on Iranian cultural identity and the persistence of ancient Shamanic symbols shaped by the environmental and biological culture of Turks and Azerbaijanis. This qualitative study employs Eliade’s interpretive anthropological approach, drawing upon Sirus Qamari’s narration of the Asli and Karam legend and utilizes library-based sources. ضرب‌المَثَل‌ها به‌عنوان چکیده و خلاصۀ باورها، رفتارها، الگو و سبک زندگی ملت‌ها می‌تواند ما را با تاریخ یا حتی گذشته‌‌های دور از دسترس اقوام، آشنا سازد و همچنین قادر است بین دنیای ما و جهان دوردست بشر گفت‌وگوهایی برقرار کند. بر این اساس، پژوهش حاضر بر آن است تا با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و روش میدانی ـ کتابخانه‌ای به بررسی و تحلیل بازنمایی کودک در امثال و مثل‌نماهای کردی ایلامی بپردازد تا پاسخی مبتنی بر پژوهش برای سؤالات تحقیق بیابد. سؤالاتی چون: جایگاه کودک به‌عنوان عضو خانواده و شخصیت اجتماعی در فرهنگ و ادب عامۀ کردزبانان ایلامی چگونه بازنمایی شده است؟ نگرش کردزبانان ایلامی به تربیت و پرورش کودک در امثال و مثل‌نماهای محلی به چه صورت نمود یافته است؟ امثال و مثل‌نماهای کردی ایلامی با واژه یا مفهوم «کودک» تا چه اندازه بر ویژگی‌های جسمی، روانی و اجتماعی او تأکید دارند؟ از یافته‌های پژوهش آن است که در ضرب‌المثل‌های کردی ایلامی بیشتر بر روحیات کودکان تأکید شده ‌است و سپس ساختار جسمی و فیزیولوژی او. همچنین، امثال کردی ایلامی بیش از آنکه صرفاً بازتاب آموزه‌های تربیتی باشند، حامل گفتمان فرهنگی و ارزش‌های مسلط جامعه‌اند که در آن کودک نماد تداوم نسل، هویت جمعی و باز تولید ارزش‌های فرهنگی محسوب می‌شود و دیگر اینکه بر اهمیت پرورش اخلاقی و روانی، دیده‌ شدن و مشارکت کودک در خانواده تأکید شده ‌است.

https://cfl.modares.ac.ir/article_28405_252f6d4524f82b63c027def22ced5230.pdf

دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 14 67 2026 03 21 Morphology of the Ancient Symbols of Shamanism in the Legend of Ashiq Asli and Karam According to the Sirous Ghamari, Based on Mircea Eliade's Interpretive Anthropology ریخت‌شناسی نمادهای کهن‌آیین شمنیسم در افسانۀ عاشیقی اصلی و کرم به روایت سیروس قمری مبتنی بر انسان‌شناسی تفسیری میرچا الیاده 39 72 28149 10.48311/cfl.2025.86461.0 FA هادی ولی پور قره قیه دانشجوی دکتری تخصصی پژوهش هنر، واحد بین‌المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران. 0000-0001-9500-4466 محمد عارف دانشیار انسان‌شناسی هنر، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز، تهران، ایران. 0000-0002-6804-7716 ابوالفضل داوودی رکن آبادی استاد تمام طراحی پارچه، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد، یزد، ایران. Journal Article 2025 06 22 Shamanism, one of the world’s most ancient spiritual traditions, represents a significant form of religious identity among nations. Its importance lies in simultaneously affecting the human body and soul, seeking healing and protection through magical mediation by a shaman who invokes the spirits. The ancient life of the Turkic peoples is deeply intertwined with the emergence of this religion, and due to the historical coexistence of Turks and Azerbaijanis, Shamanistic elements have become embedded in their shared culture. The most prominent cultural representatives of the Turkic world are the Ozans, and within Azerbaijani culture, the Ashiqs—folk singers and poets who, through their social role, resemble shamans as creators, narrators, and heroes of communal tales. Findings reveal that the love epic Asli and Karam, one of Azerbaijan’s enduring legends in Iran, reflects deeply interwoven aspects of Iranian narrative identity—such as love, separation, reunion, and the death of lovers—alongside symbolic Shamanistic motifs including initiation, membership, journey, quest, natural and supernatural influences. These features provide valuable creative material for local performing arts and cinematic adaptations. The results highlight both the story’s reliance on Iranian cultural identity and the persistence of ancient Shamanic symbols shaped by the environmental and biological culture of Turks and Azerbaijanis. This qualitative study employs Eliade’s interpretive anthropological approach, drawing upon Sirus Qamari’s narration of the Asli and Karam legend and utilizes library-based sources. شَمَنیسم به‌عنوان یکی از آیین‌های دیرین در جهان، ازجمله روش‌های هویت‌شناسی دینی ملل محسوب می‌شود. اهمیت این کهن‌آیین از این روست که جسم و روح آدمی را یک‌جا متأثر می‌کند و طی فرایندی جادومآب تلاش در جهت درمانگری و حفاظت از جسم و روح را با وساطت شمن یا جادوگر به دست ارواح بر عهده دارد. تاریخ کهن زیست ترک‌ها با ظهور این آیین عجین بوده و به‌دلیل هم‌زیستی ترک‌ها و آذربایجانی‌ها، وارد فرهنگ اینان نیز شده است. شاخص‌ترین نمایندۀ فرهنگی اجتماع بزرگ ترک‌ها اوزان‌ها و به تعبیری آذربایجانی‌ها عاشیق‌ها هستند که به جهت کارکرد اجتماعی خویش نقشی مشابه شمن داشته و خالق، پیش‌برنده، راوی و قهرمان این قصص هستند. یافته‌ها نشان می‌دهد منظومۀ عاشیقی اَصلی و کَرَم به‌عنوان یکی از افسانه‌های آذربایجانی در ایران، مصادیق درهم‌تنیده از هویت قصص ایرانی همچون عشق، هجر، وصل و مرگ عاشق و معشوقه‌اش را در جوار موتیف‌های نمادین آیین شمنیسم، همچون تشرّف، عضویت، سفر، جست‌و‌جو، تأثیر عناصر طبیعی و فراطبیعی، خلسه، لباس و موسیقی را بازمی‌نمایاند و می‌تواند مواد خام مناسبی برای هنرمندان عرصۀ هنرهای نمایشی و سینما برای تولیدات بومی دربرداشته باشد. نتایج نشان‌دهندۀ اتکا این قصه به هویت ایرانی و وجود برخی نمادهای مرتبط با کهن‌آیین شمنیسم را که متأثر از فرهنگ زیستی و جغرافیای ترک‌ها و آذربایجانی‌هاست نشان می‌دهد. این پژوهش کیفی، با رویکرد انسان‌شناسی تفسیری الیاده بر روایت سیروس قَمَری از افسانۀ اصلی و کرم و با بهره‌گیری از داده‌های کتابخانه‌ای انجام شده است.

https://cfl.modares.ac.ir/article_28149_860ec4b483f4eb74c18dff91f162331a.pdf

دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 14 67 2026 03 21 Critical Analysis of Selected Shire-Doma Poems in Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province نقد و بررسی اشعار شیره‌دوما در استان کهگیلویه و بویراحمد 73 117 28433 10.48311/cfl.2025.86449.0 FA سید برزو جمالیان زاده استادیار زبان و ادبیات فارسی، گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. عبدالله حکیم مدرس زبان و ادبیات فارسی، گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. 0009-0008-1777-0315 Journal Article 2025 05 09 The oral literature of the Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad region, encompassing a broad spectrum of metrical genres, constitutes a vital component of the cultural identity of the Lor ethnicity. Among these, the ritualistic songs known as Shireh-Dooma emerge as a salient exemplar of feminine lyric poetry. These songs are performed exclusively by rural and nomadic women during celebratory rites, most prominently in wedding ceremonies, thereby revealing an intrinsic nexus between language, affect, and ritual action. This research employs an integrated methodology, combining fieldwork with archival study, situated within the theoretical framework of performance-centered ethnopoetics. The analysis systematically investigates the linguistic, musical, and figural structures embedded within these verses. The fieldwork component involved direct elicitation, audio transcription, and participant observation among native speakers. The collected data were subsequently analyzed via a tripartite model focusing on linguistic structures, aesthetic dimensions, and cultural function. The results indicate a high frequency of simile, metaphor, metonymy, hyperbole, and synecdoche, demonstrating how indigenous imagination elevates lived reality into the collective sphere of meaning and shared emotion. Examination of the accompanying music and speech rhythm reveals that the metrical patterns of Shireh-Dooma are fundamentally contingent upon the natural prosody of the Lori language, a characteristic that substantially contributes to the perpetuation of the oral tradition and the cultural cohesion of the Lor people. In conclusion, Shireh-Dooma songs are not merely poetic texts; they function as invaluable ethnographic documents reflecting the dynamic interplay of language, gender, and ritual within the socio-cultural matrix of Southwest Iran. They stand as eloquent evidence of the ritualistic function of language in both meaning-creation and the preservation of ethnic identity. ادبیات شفاهی کهگیلویه و بویراحمد با گستره‌ای از گونه‌های منظوم، از ترانه‌های کار و لالایی‌ها تا حبسیه‌ها و اشعار آیینی، بخش مهمی از هویت فرهنگی قوم لُر را شکل می‌دهد. در این میان، ترانه‌های آیینی «شیره‌دوما» به‌عنوان نمونه‌ای برجسته از شعر غنایی زنانه، در آیین‌های شادی و به‌ویژه مراسم عروسی، به‏وسیلۀ زنان روستایی و عشایر اجرا می‌شوند و جلوه‌ای از پیوند زبان، احساس و آیین را آشکار می‌سازند. این پژوهش با رویکرد تلفیقی میدانی و کتابخانه‌ای و در چارچوب نظری قوم ـ ‌ادبی و اجرا‌محور، به تحلیل ساختار زبانی، موسیقایی و صور خیال این اشعار پرداخته است. در بخش میدانی، داده‌ها، از طریق مصاحبۀ مستقیم، آوانگاری صوتی و مشاهدۀ مشارکتی میان گویشوران بومی گردآوری شد و سپس با روش تحلیل سه‌سطحی زبانی، زیبایی‌شناختی و فرهنگی، بررسی گردید. نتایج نشان می‌دهد که عناصر تشبیه، استعاره، کنایه، اغراق و مجاز، بیشترین بسامد را دارند و تخیل بومی در این قالب‌ها، واقعیت زیسته را به قلمرو معنا و احساس جمعی ارتقا می‌دهد. بررسی موسیقی کناری و ریتم گفتار، نیز نشان داد که الگوی وزنی اشعار شیره‌دوما مبتنی بر آهنگ طبیعی زبان لری است و این ویژگی، به استمرار سنت شفاهی و وحدت فرهنگی قوم لُر یاری رسانده است. در جمع‌بندی، ترانه‌های شیره‌دوما نه صرفاً متون شاعرانه، بلکه اسناد ارزشمند مردم‌نگارانه‌ای‌اند که پیوند پویای زبان، جنسیت و آیین را در زیست فرهنگی جنوب غرب ایران انعکاس می‌دهند و نمونه‌ای گویا از کارکرد آیینی زبان در خلق معنا و حفظ هویت قومی به‌شمار می‌آیند.

https://cfl.modares.ac.ir/article_28433_26d160177fbd694985bb302d8bd2d44b.pdf

دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 14 67 2026 03 21 The Appearance of Some Natural Phenomena in the Baloch Chronology (with an Emphasis on the Originality of Iranian Words) نمود بعضی از پدیده‏های طبیعی در گاه‌شماری بلوچان (با تکیه بر اصالت واژگان ایرانی) 118 150 28434 10.48311/cfl.2025.86460.0 FA موسی محمودزهی دانشیار فرهنگ و زبان‌های باستانی ایران، گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه ولایت ایرانشهر، ایرانشهر، ایران 0000-0002-0288-9240 Journal Article 2024 06 14 The time of occurrence of some natural phenomena such as sunrise and sunset, blowing winds and raining, plant growth and croping, and the birth and growth of livestock is significant in the chronology culture of some ethnic groups. The Baloch are one of the Iranian ethnic groups that natural phenomena had a prominent appearance in their chronology culture not very far ago. This article, using a descriptive method, has presented 69 titles of natural phenomena which are more prominent in the chronology culture of the Baloch people, focusing on the geographical regions of Iranshahr, Bampour, and Lashar. The results show that 85 percent of the words used in the structure of these 69 titles are of Iranian origin, and the appearance of natural phenomena through agriculture and animal husbandry in the chronology of the Baloch people of the studied regions has been remarkable. However, with the expansion of literacy levels, access to various media, familiarity with and easy access to clocks and calendars, and changing the significations of some goods, people of the new generations in the last few decades are not very familiar with the titles introduced in this article and use them less. Therefore, for partial repairing the cultural gap between generations in Balochistan, the necessity of documenting and transferring such data to new and future generations is demanded, and this article seeks to respond to this necessity. زمان رویداد بعضی از پدیده‏های طبیعی مانند طلوع و غروب خورشید، وزش بادها و بارش باران‌ها، رشد و باردهی گیاهان، زاد و ولد و رشد دام‌ها، در فرهنگ گاه‌شماری بعضی اقوام شاخص است. قوم بلوچ یکی از اقوام ایرانی است که در فرهنگ گاه‌شماری آن پدیده‏های طبیعی تا گذشته‏‏ای نه‌چندان دور نمود برجسته ‏ای داشته‏اند. این مقاله با روشی توصیفی 69 عنوان از پدیده‏های طبیعی را که در فرهنگ گاه‌شماری مردم بلوچ، در مناطق جغرافیایی ایرانشهر، بمپور و لاشار، شاخص‏تر بوده‏اند، به نمایش گذاشته است. نتایج نشان می‏دهد که 85 درصد از واژه‏های به‏ کار‏رفته در ساخت این 69 عنوان اصالت ایرانی دارند و نمود پدیده های طبیعی از طریق کشاورزی و دامداری در گاه‌شماری بلوچانِ مناطق مورد مطالعه چشمگیر بوده است. اما با گسترش سطح سواد، دسترسی به انواع رسانه، آشنایی و دسترسی آسان به ساعت و تقویم و تغییر مدلول بعضی کالاها، افراد نسل‌های جدید در چند دهۀ اخیر با عناوین معرفی‌شده آشناییِ چندانی ندارند و کم‌تر از آن‌ها استفاده می‏کنند. بنابراین، با هدف ترمیم بخشی از شکاف فرهنگی بین نسل‌ها در بلوچستان و نشان دادن تأثیر اندیشۀ ایرانی بر فرهنگ گاه‌شماری بلوچان از طریق این گونه واژه ‏ها، ضرورت مستندسازی و انتقال این داده‏ها به نسل‌های جدید و آینده ایجاب می‏کند.

https://cfl.modares.ac.ir/article_28434_480d0c9cb2cc4ac70a9a55cfab1118c8.pdf

دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 14 67 2026 03 21 The Sanctity of Fire in the Folk Culture of Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad: A Study Based on Local Poetry تحلیل تقدس آتش در فرهنگ عامیانۀ مردم کهگیلویه و بویراحمد با تکیه ‌بر سروده‌های محلی 151 196 28152 10.48311/cfl.2025.86475.0 FA محمد حسین نیکدار اصل دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. سید کاظم فاضل دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. Journal Article 2025 08 02 The connection between fire — a sacred and celestial element — and the nomadic lifestyle of the Lur people reflects its mythic importance and symbolic sanctity. From ancient times to the present, fire has occupied a central place in the local literature and folk traditions of this region. The constant burning of fire, its generative and healing properties, and its recurring representation in key cultural motifs such as tash (fire), tong (tongs), chaleh (pit), himeh (fuelwood), bolazeh (flame), chereng (spark), and angesht (ember), as seen in local poetry, literary gatherings, and book titles, all testify to the reverence afforded to fire among the people of Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad. Through examining the sanctity of fire in ancient beliefs and its continuity in contemporary folk traditions among the Lurs, the authors argue that this reverence has endured as a long-standing cultural belief. In the Lur worldview, fire transcends its material utility, serving instead as a symbol of faith, vitality, unity, compassion, sincerity, and intimacy. This study employs a content analysis approach based on both fieldwork and library research. It should be noted that certain parts of the text lack direct citations because some of the materials stem from the authors’ field observations and oral poetry that has not been formally documented. Nevertheless, these materials are widely present in the spoken language, oral literature, and musical traditions of the Lur people. پیوند آتش، عنصر مقدس و آسمانی با بن‌مایه‌های زیستی عشایری قوم لر، نشانۀ قداست و اهمیت اسطوره‌ای آن بوده و از دیرباز تا به امروز در ادبیات محلی و فرهنگ عامیانۀ مردم، همیشه موردتوجه ویژه بوده ‌است. روشن بودن همیشگی آتش و خاموش نبودن و همچنین ویژگی‌های زایایی و درمانی آن در فرهنگ عامیانۀ مردمان این دیار و مضامین پرکاربردی، همچون، تَش (tash)، تُنگ (tong)، چاله (chaleh)، هیمَه (himah)، بُلازه (bolazeh)، چِرنگ (chereng) و اَنگِشت (angesht) در سروده‌های محلی شاعران و نام‌گذاری محافل ادبی و عنوان کتاب‌های محلی، نمود آشکار تقدس و اهمیت آتش در فرهنگ مردم استان کهگیلویه و بویراحمد است. نگارندگان با واکاوی قداست آتش در باور گذشتگان و پیوند آن با باورهای عامیانه نزد قوم لر بر این باورند که قداست آتش و ملازمات آن در زیست‌بوم محلی قوم لر به‌عنوان یک باور دیرین، همچنان تداوم دارد و آتش فراتر از یک ابزار، نمادی از زندگی، وحدت، همدلی، صفا و صمیمیت است. پژوهش حاضر بر پایۀ مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای به روش تحلیل محتوا انجام گرفته ‌است. البته ذکر این نکته ضرورت دارد که در بخش‌هایی از متن، منبعی برای محتوای ارائه‌شده، بیان نشده ‌است، زیرا برخی از مطالب مقاله، حاصل پژوهش‌های میدانی و سروده‌های محلی شاعران است که در جستار حاضر به کار گرفته شده‌ و به‌ صورت کتبی مدون نشده‌اند، اما در فرهنگ گفتاری روزمره، ادبیات شفاهی و موسیقی شنیداری قوم لر کاربرد زیادی دارند.

https://cfl.modares.ac.ir/article_28152_bf49d9b95c4323471f62fe8c58922658.pdf

دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 14 67 2026 03 21 Representation of Religious Capital in the Poetry of Gholamreza Khan Arkwazi بازنمایی سرمایه دینی در شعر غلامرضا خان ارکوازی 197 243 28383 10.48311/cfl.2025.86438.0 FA بهروز سپیدنامه دانشیار گروه جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی دانشگاه ایلام، ایلام، ایران زهرا رضایی نسب دانشیار گروه جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی دانشگاه ایلام، ایلام، ایران فاطمه زینی وند کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی دانشگاه ایلام، ایلام، ایران Journal Article 2025 03 17 One of the important types of capital, which is the main subject of this research, is “religious capital.” The origin of this capital is the institution of religion. Religion is one of the oldest human institutions that has emerged in society in various ways since the beginning of creation. In no period of human history has life been found without religious beliefs. Religion has always been a unifying factor in human existence. There are many definitions of religious capital: “The common point of all definitions of religious capital is that the most important function of this type of capital is to provide individuals with a religious identity through participation in religious associations and increased interactions among individuals”. Identity also typically has two indicators: dependence and attachment. In other words, religious identity signifies belonging and commitment to the religious community (Sapidnameh et al., 2018). Religious capital, like other forms of capital, has dimensions such as beliefs, ethics, and rituals. This type of capital has been addressed in various texts of human thought. Literature is also an important arena for the manifestation of religious capital, and poetry, as a significant literary genre, has always served as a platform for representing religious capital. In addition to poems written in Persian, we witness the composition of poetic works in local languages, and Ilam province also has great poets who have written many poems in Kurdish, Lori, and Laki. Gholamreza Khan Arkwazi is one of the renowned poets of this land who has composed a collection of poems in Kurdish. Part of Gholamreza Khan Arkwazi's collection is a prayer book; however, no methodological research has been conducted on the representation of religious capital in his works so far. This research seeks to answer the general question of how religious capital is represented in Gholamreza Khan Arkwazi's poetry. سرمایۀ دینی یکی از انواع مختلف سرمایه‌هاست که به باورها، ارزش‌ها، مناسک و هویت دینی افراد و جوامع اشاره دارد. شعر به‌عنوان گستره‌ای برای تجلی آرمان‌ها، ارزش‌ها، نگرش‌ها و کنش‌های آدمی در گذر زمان، عرصۀ مناسبی برای بازنمایی دلالت‌های معنایی انسان از پدیده‌ها و مفاهیم جهان پیرامون است و سرمایۀ دینی یکی از این مفاهیم مهم است که هدف این پژوهش بازنمایی آن در اشعار غلام‌رضاخان ارکوازی یکی از شاعران نام‌آور کُردی‌سُرای ایلامی (حدود 1184ـ ۱۲۵۵ق) است. روش تحقیق این پژوهش تحلیل محتوای کیفی و راهبرد کدگذاری آن تحلیل مضمون (تحلیل تماتیک) است. قابلیت تصدیق پژوهش از طریق حضور مستقیم محقق در میدان تحقیق و بهره‌گیری از ارزیابان و قابلیت انتقال آن از طریق مفصل‌بندی یافته‌ها با پیشینه‌ها و چهارچوب مفهومی محقق شد. یافته‌های تحقیق مؤید آنند که هشت تم اصلی و 33 تم فرعی از اشعار استخراج شد. تم‌های اصلی شامل بازنمایی صفات خداوند، سه‌گانۀ دین، استمداد بی‌واسطه از خداوند، استمداد باواسطه از خداوند با مکانیسم سوگند، توصیف زمینی و انسانی علی (ع)، توصیف فرازمینی و فراانسانی علی (ع)، کشاکش استمداد، تردید و تهدید و تلمیحات قرآنی هستند. در شعر غلام‌رضاخان ارکوازی، سرمایۀ دینی در قالب اعتقاد به سه‌گانۀ دین (باورها، اخلاقیات، مناسک) و کنش‌ورزی‌های مذهبی نظیر مناجات، دعا، استمداد، توسل و توکل نمود یافته است. اما بسامد و عیار این موارد به‌صورت یکسان و مشابه نیست. به‌عبارتی‌دیگر، التفات شاعر به اوصاف خداوند (توحید) و امامت (با تأکید بر حضرت علی (ع)) بیشتر از سایر باورهاست. دین‌داری معیار غلام‌رضاخان ارکوازی، دین‌داری شریعت‌محور است، اما به کنش‌ورزی‌های دینی طریقتی و اسطوره‌ای نیز التفات داشته است.

https://cfl.modares.ac.ir/article_28383_7bbb9477a17863c5f05695b754185377.pdf

دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 14 67 2026 03 21 The Morphological and Syntactic Analysis of Names, Titles, and Address Terms in Jahromi Vareity Based on the Dialectology of Names تحلیل صرفی و نحوی نام‌ها، القاب و نشانگرهای خطاب در گونۀ جهرمی بر مبنای گویش شناسی نام‏ ها 244 283 28214 10.48311/cfl.2025.86471.0 FA رها زارعی‌فرد استادیار گروه زبان‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران. فاطمه تسلیم جهرمی استادیار گروه زبان‌ و ادبیات فارسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران. 0000-0002-8020-9538 Journal Article 2025 07 14 The study of names and address terms in different cultures and languages can reflect the linguistic, cultural, and social values of each region and therefore attracts the attention of linguists, anthropologists, and sociologists. Previous studies on names and address terms have mostly been conducted in formal languages, and dialect studies have almost been neglected. Jahrom is one of the ancient cities of Iran in Fars Province, and its linguistic variety belongs to the Southwestern Iranian languages. This study, with descriptive-analytical methodology, aims at analyzing the names and various address terms in Jahromi dialect by the framework of dialectology of names and address terms. The lexical data of this research was also collected from native speakers mostly by field study, these data transcribed, then categorized and analyzed. According to the results of this research, shortening in various ways is a frequent process in Jahromi names, vowel addition is used frequently in this variety, and there are different names for people of different ages and social status. The prefix /ā/ is a shortened form of /āğā/ and the suffix /jā/ and /ju/is a shortened and mutational form of "jān" and is frequently used in Jahromi addresses. Kinship address terms in this dialect can also be classified into four categories: consanguinity, causal, fictitious, and age-related. In terms of syntactic structure, group names are formed as titles related to professions using genitive and possessive compounds, and for expressing affiliation, they utilize Bunuvat (referring to maternal, paternal, or ancestral descent) or are based on behavioral and personality traits via adjectival compounds. مطالعۀ نام‌ها و نشانگرهای خطاب در فرهنگ‌ها و زبان‌های مختلف می‌تواند ارزش‌های زبانی، فرهنگی و اجتماعی هر منطقه را بازتاب دهد و از این رو توجه زبان‌شناسان، مردم‌شناسان و جامعه‌شناسان را برمی‌انگیزد. مطالعات پیشین در زمینۀ نام‌ها و نشانگرهای خطاب بیشتر در زبان‌های رسمی صورت گرفته و مطالعۀ گویشی به جز نمونه‌های اندکی، مغفول مانده است. جهرم نام یکی از شهرهای کهن ایران در استان فارس و گونۀ زبانی آن متعلق به زبان‌های ایرانی جنوب غربی است. در این پژوهش به شیوه‌ای توصیفی ـ تحلیلی سعی شده است که نام‌ها و نشانگرهای خطاب مختلف در گونۀ جهرمی از بُعد گویش‌شناسی نام‏ها و خطاب، واکاوی شود. داده‌های واژگانی این پژوهش نیز به صورت اسنادی ـ میدانی از گویشوران این شهر جمع‌آوری، آوانگاری و سپس دسته‌بندی و تحلیل شده است. براساس نتایج این تحقیق، کوتاه‌سازی به شیوه‌های مختلف از فرایندهای پرتکرار در نام‌های جهرمی است، وندافزایی با کاربردهای مختلف در این گونه استفاده می‌شود و اسامی مختلف دربارۀ اشخاص با سن و منزلت اجتماعی متفاوت، وجود دارد. لقب «آ» کوتاه‌شدۀ صورت «آغا» و خطاب «جا/جو» کوتاه‌شده و ممال «جان» در خطاب‌های جهرمی پرتکرارند. عبارات خطاب خویشاوندی را در این گویش به چهار دستۀ همخونی، سببی، ساختگی و مرتبط با سن، می‌توان طبقه‌بندی کرد. در ساخت نحوی نیز نام‌های گروهی به صورت القاب مرتبط با حرفه به صورت ترکیب اضافی، ملکی و برای بیان انتساب به صورت بنوت (منسوب به مادر، پدر و جدّ) یا مرتبط با ویژگی‌های شخصیتی و رفتاری و... به صورت ترکیب وصفی ساخته شده‌اند.

https://cfl.modares.ac.ir/article_28214_ef7726ba08a0f64821ecd00e781680d1.pdf

دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 14 67 2026 03 21 Analyzing the Performative Potential of Jame‘ al-Hekayat through the Lens of Brechtian Epic Theatre تحلیل ظرفیت‌های نمایشی جامع‌الحکایات با رویکرد تئاتر روایی برشت 284 314 28421 10.48311/cfl.2025.86474.0 FA مینو کلانترمهدوی کارشناسی ارشد ادبیات نمایشی، مؤسسۀ غیرانتفاعی هنر شیراز، شیراز، ایران نگار نوفلی مدرس سابق گروه ادبیات نمایشی، مؤسسۀ غیرانتفاعی هنر شیراز و دانشجوی دکتری دوم رشتۀ «فولکلور» از دانشگاه لوییزیانای آمریکا Journal Article 2025 08 01 Folk literature, especially within the tradition of storytelling and naqqāli, incorporates performative elements that transcend purely literary features and make it suitable for theatrical analysis. Jāmeʿ al-Ḥekāyāt is a collection of legends and tales compiled during the Safavid era. The version used in this study, edited by Pegāh Khadīsh and Mohammad Jaʿfarī (Qanavātī) based on manuscripts from the Astan Quds Razavi Library, is regarded as one of the most significant sources of folk and oral literature. The presence of an episodic structure, alienation techniques, the narrator’s direct intervention, the inclusion of poetry and song, and the embedding of secondary narratives within the main story make this work a rich subject for comparison with modern theatrical theories. While earlier analyses of such texts often relied on the Aristotelian model of theater, this article proposes a new approach to their dramatic examination through Bertolt Brecht’s theory of epic theater, using a descriptive-analytical method based on library sources. The findings show that many structural and narrative components, such as the alienation effect, nonlinear composition, active narrator, and multilayered storytelling, correspond to the principles of epic theater. The results can open new paths for comparative studies between Persian folk narratives and modern dramatic theories and provide a basis for adapting classical texts to localized dramatic performances. ادبیات عامه، به‌ویژه در سنت قصه‌گویی و نقالی، همواره دارای عناصر نمایشی‌ بوده است که فراتر از ویژگی‌های صرفاً ادبی، امکان تحلیل نمایشی نیز دارند. جامع‌الحکایات عنوان عمومی مجموعه‌ای از کتاب‌هاست که دربردارندۀ افسانه‌ها، قصه‌ها وحکایت‌های کوتاه و بلند است که در دوران صفوی گردآوری شده‌اند. نسخۀ مورد استفاده در این پژوهش، به همت پگاه خدیش و محمد جعفری (قنواتی) براساس نسخه‌های خطی کتابخانۀ آستان قدس رضوی تدوین و ویرایش شده است. این مجموعه یکی از مهم‌ترین منابع در حوزۀ قصه‌های عامه وادبیات شفاهی به‌شمار می‌رود. وجود ساختار اپیزودیک، ایجاد فاصله‌گذاری و شکستن توهم واقعیت با حضور مستقیم راوی، استفاده از شعر، پند و اندرز و آوردن روایات فرعی در خلال حکایت اصلی در این مجموعه، آن را به متنی مناسب برای مطالعۀ تطبیقی با نظریه‌های نمایشی مدرن بدل کرده است؛ درحالی که تحلیل‌های پیشین، اغلب بر مبنای الگوی تئاتر ارسطویی صورت گرفته‌اند، هدف این مقاله آن است تا با اتکا به نظریۀ تئاتر روایی برتولت برشت و به روش توصیفی ـ تحلیلی بر پایۀ منابع کتابخانه‌ای، چشم‌اندازی نو به تحلیل نمایشی این روایت‌ها بگشاید. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بسیاری از مؤلفه‌های ساختاری و روایی این مجموعه، همچون فاصله‌گذاری، ساختار غیرخطی، حضور فعال راوی و روایت چندلایه، با اصول تئاتر روایی هم‌سویی دارند. نتایج پژوهش می‌تواند زمینه‌ساز مطالعات تطبیقی میان متون ادبی عامۀ فارسی و نظریه‌های تئاتری مدرن شود و بستر مناسبی برای بومی‌سازی اجراهای نمایشی براساس متون کلاسیک فراهم آورد.

https://cfl.modares.ac.ir/article_28421_21e45351cbbcb790e2aa2e046405fb1f.pdf