دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 2 3 2014 03 21 Prediction and Astrology in the Middle Persion Texts پیشگویی و طالع‌بینی در متون ایرانی دورۀ میانه 1 24 21745 FA معصومه باقری حسن کیاده عضو هیات علمی/دانشگاه شهید باهنر کرمان مهناز حشمتی دانش آموخته/دانشگاه شهید باهنر Journal Article It was not just the uneducated human in ancient times who believed in an invisible magic powers in the world, and people have always believed in “ANIMISM” and “FITSH”. From many long time ago, people used to think that some objects, animals, and sky and stars have these invisible magic powers. Because of his little amount of knowledge, he had no chance of understanding the scientific rules that run the world. So he began to believe in the influence of these invisible magic powers over his daily life in order to make reason for bad events of his life or even to prevent them. He had to adjust every little things of his life to these believes. In Iranian religion before Islam, like other ancient religions, many superstitions looked legal and rightful, and also believing in the influence of sky and stars on days and years; in astrology, and in prediction was very usual. In this research, different kinds of prediction according to the middle Persian texts will be studied: prediction based on inspiration, influence of sky and stars on days and years, the things that should be done and not should be done on specific days, soothsaying texts based on numbers in a Zoroastrian Omen Manuscript, including: the number omen with numbers1-5, the omen of JAMASP E HAKIM, and omen of ANAAMOL. باور به نیروی جادویی نهفته در اجزاء هستی امری است که تنها به بشر بدوی در دوران کهن متعلق نبوده است و انسان‌ها در طول تاریخ تا‌ به ‌امروز همواره به جانمندانگاری1 و طلسم2 معتقد بوده‌اند. از زمان‌های بسیار دور، انسان می‌پنداشته است بعضی از اجسام، حیوانات و اجرام سماوی قدرتی نهفته دارند؛ زیرا با دانش ناقص‌اش امکان شناخت قوانین علمی ‌حاکم بر جهان را نداشته است. لذا به‌ناچار برای توجیه یا یافتن علت و درمانی برای ناگواری‌های زندگی، یا مانع‌شدن از آن‌ها، باور به دخل و تصرف قدرت‌های ناشناختۀ جادویی بر زندگی روزمرهرا در ذهن خویشتن بارور ساخت و خود را به تطبیق امور ریز و درشت زندگی با چنان باورهایی ملزم کرد. در ایران باستان و درپی آن در ادیان ایران پیش از اسلام، مانند سایر ادیان بسیاری از باورهای خرافی زیر سایۀ دین، رنگ مشروعیت به خود گرفته بودند و باور بهتأثیرات ستاره‌ها و سیارات بر روزها و سال‌ها و انواع فال و طالع‌بینی امری متداول بوده و گاه به‌عنوان پاره‌ای از مناسک دینی ترویج می‌شده است. در این پژوهش با بررسی متون ایرانی دورۀ میانه، انواع پیشگویی بررسی خواهد شد، ازجمله پیشگویی به‌وسیلۀ الهامات، تأثیرات ستارگان و سیارات بر روزها و سال‌ها و باید و نبایدهای روزها، و متون فال و ‌طالع‌بینی برگرفته از کتاب خطی فالنامۀ زرتشتی شامل: فال اعداد 1-5، فالنامۀ جاماسب حکیم و فال انامل. بدین‌ترتیب، تأثیر شگرف باور به جادو در هر لحظه از زندگی مردم ایران پیش از اسلام مشخص می‌گردد.

https://cfl.modares.ac.ir/article_21745_d8822633894235eaf124e0662e8efeb3.pdf

دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 2 3 2014 03 21 Secret Languages in Folkloric Culture; The Dialectal Analysis of a Family Secret Language in Mashhad تحلیل و توصیف گویش‌شناختی یک زبان رمزی خانوادگی خاص در مشهد 25 48 21746 FA سید محمد حسینی معصوم گروه زبانشناسی و زبانهای خارجی دانشگاه پیام نور Journal Article In folkloric culture, sometimes, people tend to speak together in such a way that is vague and unknown to strangers. In such cases, the common code is not sufficient. Thus, some local micro-cultures devise secret codes or argots used in their peer groups (friends, relatives, thieves, gangs, gypsies, prisoners, etc.). These secret codes are mostly based on the common language and dialectal variety, and follow most of its grammatical rules. The primary device for mystifying the language is the application of certain phonological formulae on the words of the common code. While investigating this phenomenon in the folkloric culture, the present study analyzes the grammatical, morphological and phonological features of a secret language spoken by a rather extended family in the city of Mashhad. The language, which still lacks a certain name, is attributed to the Borumand family, which has used it for four or five generations. It is a living language transferred through generations. Some of the words come from Arabic, some from Persian, and many are fabricated words with no particular origin. The language is peculiar to this community of Mashhad, and is not spoken in any other place in Iran and the world. در فرهنگ عامیانه گاهی این تمایل وجود دارد که گویشوران در میان خود به‌گونه‌ای سخن بگویند تا بیگانگان به راز و رمزشان پی‌نبرند. از این‌رو، برخی از خردهفرهنگهای محلی یا گروه‌های اجتماعی درصدد ساخت زبان رمزی1 (لوترا) برمی‌آیند تا از آن در میان گروه خود استفاده کنند. این زبان رمزی بیشتر بر پایۀ گویش غالب و رایج در هر منطقه ساخته می‌شود، قواعد صرف و نحو آن بر اساس همان گویش یا شبیه آن است و فرمولهای خاص آوایی مهم‌ترین ابزار ایجاد رمز در آنهاست. در این مقاله ضمن مطالعۀ این پدیده در فرهنگ عامۀ مردم ایران، ویژگیهای یک زبان رمزی خاص- که در میان یک گروه نسبتا گستردۀ خویشاوندی در مشهد رایج است- بررسی می‌شود و البته هنوز نام خاصی برای آن تعیین نشده است؛ اما با عنوان «زبان خانوادۀ برومند» از آن یاد میشود. این زبان که حدود چهار تا پنج نسل از عمر آن می‌گذرد، زبان رمزی زنده‌ای است که در میان گویشوران خود نسل به نسل انتقال یافته و بیشتر ویژگی‌های زبان‌های رمزی را داراست. برخی از واژگان این زبان عربی است؛ برخی واژگان فارسی هستند که تغییر شکل یا تغییر آوایی یافته‌اند، و نیز برخی از آن‌ها واژگان ساختگی‌اند و ریشۀ مشخصی ندارند. این زبان تنها در میان همین گروه از مردم مشهد دیده شده است و در هیچ کجای ایران و جهان گویشور ندارد.

https://cfl.modares.ac.ir/article_21746_64926740435be6cbcd331ab8cb0bb0c0.pdf

دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 2 3 2014 03 21 The superstition Origins and Its Function in People's Life (The Studied Sample: Kerman People's beliefs) ریشه‌های خرافات و کارکرد آن‌ها در فرهنگ مردم (مورد مطالعه: باورهای مردم کرمان) 49 78 21747 FA علی جهانشاهی افشار هیات علمی محمد حسن شمس الدینی مطلق ... Journal Article The attitude or behavior, which is not based on logical actions- and cause and effect relations, has irrational origins; it happens due to a person's fear, threat, habits, and the unknown factors which he she believes to prevent the unbecoming events, called “superstition”. An increase in the literacy level and the popular culture in the society leads to a decrease in superstitious beliefs. It must be acknowledged that even modern people cannot reject superstitions, or get rid of them actually. This study has examined the causes of these prevalent beliefs and the way people apply them, via content analysis. Although the prevalence of superstition origins is established on irrational bases, people have applied them to gain benefit by impelling and propagating the folklore, preventing harm by inhibition, alleviation, turning the evil (scapegoat), and empathy. خرافات نگرش یا رفتاری است که بر اساس ترس، تهدید، عادت و عوامل ناشناخته‌ای به ذهن فرد خطور می‌کند تا بر اساس نگرشش از اتفاقات ناخوشایند جلوگیری کند. این رفتار بر مبنای کنش منطقی و روابط علت و معلولی نیست. اگرچه گسترش سطح سواد و فرهنگ عمومی جامعه منجر به کاهش اعتقاد خرافی می‌شود؛ اما باید اذعان کرد حتی انسان‌های مدرن نیز نمی‌توانند به طور کامل خرافات را رد کنند یا عملا از آن خلاص شوند. پژوهش حاضر با تحلیل محتوایی علل رواج این باورها در فرهنگ مردم، چگونگی کاربرد آن‌ها را بررسی می‌کند. با اینکه رواج خرافات بر پایه‌های غیر عقلانی استوار است، بشر برای واداشتن به امری یا بازداشتن از کاری، تسکین، تلقین و انتقال شر و در سطحی کلی برای جلب منفعت یا دفع ضرر از خرافات استفاده می‌کند.

https://cfl.modares.ac.ir/article_21747_3ce154e9fd3ffefc1646e6b18a35f0fa.pdf

دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 2 3 2014 03 21 Comparative Investigation of the Reflection of Public Culture and Customs in the Works of Saimin Daneshvar مقایسۀ بازتاب فرهنگ عامه در آثار سیمین دانشور و احمد محمود 79 104 21748 FA نجمه دری دانشگاه هرمزگان سیدمهدی خیراندیش عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور مرکز شیراز Journal Article Simin Daneshvar and Ahmed Mahmoud are two contemporary and famous writers who had paid great attention to the culture of the people. Their works are full of various elements of public culture and oral literature, in a way that the names of some of Daneshvar’s works like "Suvashun" and "Bakht Goshaie" are originated from the themes of public culture. Of course, in the works of both of them, there are common cultural themes that are expressed in different ways, and this difference whether expressed in terms of quantity or quality, is evident in the works of both writers. Precision in the way of life, gender, education and awareness and different characters of the two authors can reveal their different manners of expressions, and with these different exceptions, level of precision and national honor, as well as the love and hatred of each one can be diagnosed even at the different fictional space. سیمین دانشور و احمد محمود دو تن از نویسندگان نامی معاصرند که در آثارشان به عناصر فرهنگ مردم ایران و ادبیات شفاهی بسیار توجه کرده‌اند؛ به‌گونه‌ای که حتی نام برخی از آثار دانشور مثل سووشون و بخت‌گشایی برگرفته از مضامین فرهنگ مردم است. البته در آثار هر دو نویسنده مضامین مشترک فرهنگی فراوانی وجود دارد که با روشی متفاوت بیان شدهاند. دقت در شیوۀ زندگی، جنسیت، تحصیلات و آگاهی و به‌طورکلی، شخصیت‌های متفاوت این دو نویسنده، تاحدودی تفاوت شیوۀ بیان آن‌ها را آشکار میکند. با درنظر گرفتن تفاوت بیان، حتی در دو فضای داستانی متفاوت، میزان دقت و ظرافت هر نویسنده و غیرت ملی یا دغدغه‌های شخصی هرکدام درنوع خود قابل تحلیل و بررسی است.

https://cfl.modares.ac.ir/article_21748_e4eb156ab5ddb01cceec9a1bf29e3be5.pdf

دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 2 3 2014 03 21 Survey on the mythic Elements in Mystic Narratives نشانه‌شناسی عناصر اسطوره‌ای در روایتهای عرفانی 105 130 21749 FA هادی دهقانی یزدلی مدرس/ دانشکده شهید باهنر تهران دانشگاه فرهنگیان تیمور مالمیر استاد/دانشگاه تهران Journal Article Myth and archetype represent the universal aspirations and ideas of human. On the other hand, they represent religious experience and exposure to Holy Existence. On this basis, the mystical narratives are the basic vehicle for development and exposure of archetypes and myths. As for symbolism, and the significance of mystical narratives, necessary to interpret for understanding their texts and to obtain narrative functions, we have surveyed three authentic and effective texts of Attar`s Tazkarat-ol-Olya, Hojviri`s Kashf-ol-Mahjoob and Goshairieh’s Resaleh with mythology approach. Because the mystical narratives benefit from all components of the thought and culture sphere of human, especially archetype, we have reviewed, classified and decoded, according to the their texture, have archetypes such as tree, mountains, caves, animals, colors, cycle and center, the names and numbers in the mentioned three texts. This review illustrates that mystical narratives like other areas of human thought, benefit from myth and archetype to achieve its objectives and functions as one of the dominant elements. Based on these features, many mystical narratives use narrative folk or close to their structure. Archetype and myths explain religious experiences in mystical narratives, which are covered in symbolic forms. Although mythological elements have a bond with Holy Existence, they take distinctive color and odor to the mystical narratives, and describe and three stages of birth, death, and rebirth, and encounter with Holy Existence. ‌اسطوره و کهن‌الگوها بیانگر آمال و اندیشه‌های جهان‌شمول انسانی‌اند. از سویی اسطوره نشانگر تأمل، تجربۀ دینی و رویارویی آدمی با امر قدسی‌اند. اگرچه اندیشه و زیست انسان دچار تغییرات و دگرگونی‌های گونا‌گون است؛ اما از نفوذ اسطوره و کهن‌الگوها رهایی ندارد. بر این مبنا، روایت‌های عرفانی یکی از اساسی‌ترین محمل‌ها برای بروز کهن‌الگو و اسطوره‌هاست. نگارنده با توجه به اهمیت نمادپردازیِ روایت‌های عرفانی و لزوم تفسیر آن‌ها برای درک متن و حصول کارکردهای روایی آن، به بررسی عناصر اسطوره‌ای در سه اثر اصیل و تأثیرگذار کشف‌المحجوب، رسالۀ قشیریه و تذکرة‌الاولیا پرداخته است. از آن جا که روایت‌های عرفانی از تمام اجزاء فرهنگی اندیشۀ بشری به‌خصوص کهن‌الگوها سود می‌برند، عناصر اسطوره‌ای نظیر باغ و درخت، کوه و غار، حیوانات، رنگ‌ها، دور و مرکز، نام‌ها و اعداد در سه اثر مذکور دسته‌بندی و بررسی و لایه‌های پنهان دلالت‌های این عناصر با توجه به بافت و معنای متون یادشده مشخص شده است. این بررسی نشان می‌دهد روایت‌های عرفانی همچون دیگر حوزه‌های تأملات بشری برای رسیدن به کارکرد و اهداف خود از اسطوره و کهن‌الگو به‌عنوان یکی از عناصر مسلط روایی خود بهره می‌برند. بر اساس این ویژگی، بسیاری از روایت‌های عرفانی یا از ادب و روایات عامیانه استفاده می‌کنند یا در ساختار خود به ادب و فرهنگ ‌عامه نزدیک می‌شوند. در روایت‌های عرفانی کهن‌الگو و اسطوره‌ها به ‌بیان و توضیح تجربه‌های دینی در قالب نمادین و پوشیده می‌پردازند. هرچند عناصر اسطوره‌ای عمدتا با جهان فوق طبیعی پیوند دارند، در روایت‌های عرفانی رنگ و بویی متمایزتر می‌گیرند و به‌ بیان اندیشه‌هایی چون مراحل سه‌گانۀ تولد، مرگ، بازتولد و شرح و تبیین مواجهۀ آدمی با امر قدسی می‌پردازند.

https://cfl.modares.ac.ir/article_21749_9b37bcab81ad1a699c12819c79b0b4f7.pdf

دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 2 3 2014 03 21 The role of storyteller in the process of Amoreh folk Stories نقش قصه‌گو در پردازش قصه‌های عامیانۀ آمره 131 152 21750 FA حسن عادلخانی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز حسین بهزادی اندوهجردی هیات علمی گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز محمد‌صادق فربد هیات علمی گروه مردم‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز Journal Article The scientific view and analysis of folk culture causes to the understanding and recognition of nature of internal elements and factors in fluential in the process of oral culture. Storytelling is one of the oldest forms of oral folk literature. In ancient times, the storytellers used to transfer their history, traditions, religion, customs, heroism, and ethnic Pride from one generation to other generation. Basically, the story is created and objected when it is quoted from the language of its narrator. The storyteller or narrator finds his/her ego in the story, and in order to attract the reader or listener, employs the best of his/ her artistic taste and talent to help to further define the story. This cause changes in the structure and content of the story. The present study explores the role of story teller in the formation of the story, and seeks to find the teasons encouraging to make changes in course of creating a story. A note worthy point obsersved the authors during the recording and collecting the collecting the Amureh stories within the last two decades is that there are a huge lurden of various narrations of a single story due to the multiplicity of story tellers and their possible manipulation of the story. مطالعه و تحلیل علمی جلوه‌های گوناگون ادبیات عامه موجب درک شایسته‌تر ماهیت، عناصر سازنده درونی و عوامل تأثیرگذار در پردازش فرهنگ شفاهی می‌گردد. قصه‌گویی یکی از کهن‌ترین اشکال ادبیات شفاهی است. در روزگاران کهن، قصه‌گوها تاریخ، سنت، مذهب، آداب، قهرمانی‌ها و غرور قومی را از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌کردند. اصولا قصه زمانی شکل می‌گیرد و عینیت می‌یابد که از زبان راوی نقل شود. قصه‌گو یا راوی خواه ناخواه خویشتنِ خویش را در قصه می‌بیند و برای جلب نظر شنونده یا خواننده، از ذوق و هنر خویش برای تبیین هرچه بیشتر قصه کمک می‌‌گیرد. این عوامل ‌موجب ایجاد تغییراتی در ساختار و محتوای قصه می‌شود. پژوهش حاضر به نقش قصه‌گو در شکل‌گیری قصه می‌پردازد و درپی یافتن دلایلی است که سبب می‌شود قصه‌گو در روند قصه تغییراتی پدید آورد. نکته‌ای که توجه نگارنده را هنگام ضبط و گردآوری قصه‌های آمره طی دو دهه به خود جلب کرده، وجود روایات متعدد یا متفاوت از قصه‌ای واحد به‌سبب تعدد قصه‌گویان و تصرف آنان در قصه است.

https://cfl.modares.ac.ir/article_21750_0d7b5623befd766b2653210459ca74fc.pdf

دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 2 3 2014 03 21 Literary style of Qazieh in Sadeq Hedayatâs Vagh Vagh Sahab نوع ادبی قضیه‌ در وغ وغ ساهابِ صادق هدایت 153 180 21751 FA رقیه فراهانی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی علیرضا فولادی هیات علمی گروه مردم‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز Journal Article Qazieh is comic literary style, which was created by Hedayat in his book “Vagh Vagh Sahab”. Beside its application in comic, Qazieh has not been recognized and followed strongly yet. In Qazieh, we confront with Naghizeh style, but features of language, form and content, make it outstanding. Two aspects of Qazieh that bold its prominence are: First confronting poem in a folksy style, and demolishing rhythm and intentionally. In addition, criticizing the hidden social, cultural, and literal problems of the society makes it unique. This essay re-analyzes Qazieh in Vagh Vagh Sahab, and indicates the methods that Hedayat uses in creating Qazieh. قضیه یک نوع ادبی طنزآمیز است که به ابتکار صادق هدایت در کتاب وغ وغ ساهاب پدید آمده و با وجود ظرفیت زیاد آن برای کاربرد در طنزپردازی، هنوز مورد بازشناسی دقیق و پیروی جدی قرار نگرفته است. در قضیه‌ با نوع ادبی کلی‌تر نقیضه مواجه‌ایم؛ ضمن اینکه مختصات زبانی، شکلی و محتوایی آن، برجستگی خاصی به آن داده است. دو شگردِ برخورد عامیانه با شعر و تخریب عمدی وزن و قافیه نیز هرچه بیشتر به این برجستگی دامن زده و انتقاد از مسائل پنهان اجتماعی، فرهنگی و ادبی نیز بر ویژگی‌های منحصربه‌فرد آن افزوده است. نگارنده در این مقاله به بازکاوی سبک‌شناسانه قضیه‌های وغ وغ ساهاب می‌پردازد و برآن است تا نشان دهد هدایت از چه شگردهایی برای نوشتن قضیه‌هایش سود جسته است.

https://cfl.modares.ac.ir/article_21751_35ce49daeea2bdae89607a6c0a8e8527.pdf