دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 مقالات آماده انتشار 2026 08 29 Analysis of the angle of view and aspect of Ferdows Elhami Garden in Kermanshahi based on the Simpson model تحلیل زاویۀ دید و وجهیّت باغ فردوس الهامی کرمانشاهی بر اساس الگوی سیمپسون 29180 10.48311/cfl.2026.120436.82888 FA نصرت اله خاکیان پژوهشگر پسادکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران 0000-0002-0216-4880 محمد ابراهیم مالمیر گروه زبان وادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران 0000-0003-1453-9982 Journal Article 2026 05 13 The Garden of Ferdows by Mirza Ahmad Elhami Kermanshahi, nicknamed Ferdowsi Hosseini or, as the poet himself calls it, “Firdowsi of the Family of Ahmad,” is one of these Maqtals that was composed following the Shahnameh of Hakim Abul-Qasim Ferdowsi and has not yet been examined and analyzed narratologically based on modern criticism and literary theories. Paul Simpson's model is one of the theories of narratology based on which the authors have tried to discuss the perspective (the four temporal, spatial, psychological and ideological fields) and the aspect of this Hosseini epic in a descriptive-analytical manner. The results of the research show that the narrator has composed his work from the perspective of the third person narrator (omniscience), which sometimes changes to a reflective one, and with a mostly positive aspect. The narrator has very little deviated from the chronological and linear time of events; however, he has occasionally disrupted the order of time and so-called "chronological disorder". In the spatial dimension, the narrator has narrated the event of Ashura and the events that followed it, using the following pointers: Mecca, Hejaz, Karbala, Iraq, Maimana, Maysara, Qalb Sepah, Kharga, Hamoon, etc., with a mostly sequential (partial) perspective. In the psychological and ideological dimension, he has a complete understanding and awareness of the story, and through the language of the characters in the story, he has highlighted freedom, rejection of oppression, struggle and resistance against the oppressors and curses on them. باغ فردوس میرزا احمد الهامی کرمانشاهی، ملقّب به فردوسی حسینی یا به قول خود شاعر«فردوسی آل احمد»، یکی از این مقتل‌ها است که به پیروی از شاهنامۀ حکیم ابوالقاسم فردوسی سروده شده است و تا کنون براساس نقدهای نوین و نظریّه‌های ادبی مورد بررسی و تحلیل روایت‌شناسانه قرار نگرفته است. الگوی پاول سیمپسون یکی از نظریّه‌های روایت‌شناسی است که نگارندگان بر اساس آن کوشیده‌اند به شیوۀ توصیفی- تحلیلی، زاویۀ دید (ساحت‌های چهارگانۀ زمانی، مکانی، روان‌شناختی و ایدئولوژیکی) و وجهیّت این حماسة حسینی را مورد بحث قرار دهند. نتیجۀپژوهش نشان می‌دهد که راوی با زاویۀ دید سوم شخص روایتگر(دانای کلّ) که گاه به بازتابگر تغییر می‌یابد و با وجهیّتِ غالباً مثبت، اثر خود را سروده است. روایتگر، خیلی کم از زمان تقویمی و خطّی حوادث عدول کرده؛ امّا گاهگاهی نظم زمان را به هم ریخته و به اصطلاح« زمان‌پریشی» کرده است. راوی در ساحت مکانی، با استفاده از اشاره‌گرهایِ: مکّه، حجاز، کربلا، عراق، میمنه، میسره، قلب سپه، خرگه، هامون و ... با دید غالباً متوالی(جزئی)، واقعۀ عاشورا و حوادث پس از آن را روایت کرده است. در ساحت روان‌شناختی و ایدئولوژیکی، شناخت و آگاهی کامل از داستان دارد و از زبان شخصیّت‌های داستان، آزادگی، نپذیرفتن ستم، مبارزه و مقاومت در برابر ستمگران و نفرین بر آنان را برجسته کرده است.