دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 مقالات آماده انتشار 2026 08 15 Recognizing the schema of symbolic action in the dramatic movements of "dance" or "Game" of Sistan and Baluchestan بازشناسی طرحواره کنش نمادین در حرکات نمایشی «رقص» یا «بازی» سیستان و بلوچستان 29121 10.48311/cfl.2026.120730.82894 FA سکینه عباسی استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان 0009-0003-4719-5669 Journal Article 2026 05 24 Dance was the first representation of human communication with each other, before the invention and acquisition of language, to respond to their needs by showing signs and movements to their fellow human beings. These movements are first manifested in the form of the need for food, shelter, mates, and kinship, then victory in battle, organizing the economy, aggrandizing oneself and the tribe (group), and finally the individual's duty to God, the group, and the customs and values of society. The primary tools used in this type of movement were music, dance, speech, various types of clothing and facial expressions, and sometimes scents. In the present study, an attempt has been made to examine dance and game practices in the geographical area of eastern and southeastern Iran, focusing on Sistan and Baluchestan. "Chap Dance" and its sub-categories, "Ghamzeh Dance" and "Chap" are among the most important types of dances in this field. A combined field study and library-type documents of this part of the material culture of Sistan and Baluchestan show that the dances, structurally,. In terms of meaning, they sometimes recreate attack and defense at the level of imitation, sometimes prayer and thanksgiving, and at newer levels, gratitude, prayer, warding off evil, and joy at the level of repetition. رقص اولین بازنمایی ارتباطی انسان‌ها با یکدیگر، پیش از ابداع و دست‌یابی آنها به زبان بوده تا از راه نشان‌دادن علائم و حرکات به هم‌نوعان، نیازهای خود را پاسخ‌دهند. این حرکات ابتدا در قالب نیاز به غذا، پناهگاه، جفت و خویشاوندی و سپس پیروزی در نبرد، سامان‌بخشیدن به اقتصاد، بزرگ‌نمایی خود و قبیله (گروه) و در نهایت وظیفۀ فرد در برابر خدا، گروه و آداب و ارزش‌های جامعه نمود‌یافته‌است. لذا رقص به‌عنوان پایه و اساس آیین قابل بررسی است. در پژوهش حاضر کوشش‌شده کنش‌های رقص و بازیِ گسترۀ جغرافیایی شرق و جنوب شرقی ایران، با تمرکز بر سیستان و بلوچستان از منظر نمادشناسی آیینی بررسی‌گردد. «رقص چوب» و زیر مجموعه‌های آن، «رقص غمزه» و «چاپ» از مهم‌ترین انواع رقص در این حوزه هستند. بررسی تلفیقی میدانی و اسنادی (از نوع کتابخانه‌ای) این بخش از فرهنگ مادی سیستان و بلوچستان نشان‌می‌دهد رقص‌ها، از نظر ساختاری از نوعی نبرد آیینی تبعیت‌می‌کنند که مبتنی بر حرکات منظومۀ خورشیدی است. این الگو نه تنها در فلات ایران، که در جهان شناخته‌شده‌است و از نظر معنایی، گاه تهاجم و تدافع در سطح تقلید (رقص چوب) و گاه نیایش و شکرگزاری و در سطوح نوتر دفع شر و شادمانی را در سطح تکرار (رقص چاپ و غمزه) بازسازی‌می‌کنند. کاربرد عنوان «رقص» برای این‌گونه از حرکات در شرق و عنوان «بازی» برای آن در غرب ایران، حکایت از مقاومت قدسی این آیین در شرق و جنوب شرقی و نامقدس‌شدن آن در غرب و جنوب غربی ایران در دوران اخیر دارد.