دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 مقالات آماده انتشار 2026 08 15 Fatalism in the Poem Lefang(Twins) Based on Fairclough’s Critical Discourse Analysis Theory تقدیرگرایی در شعر لِفانِگ (دوقلو) بر اساس نظریه گفتمان انتقادی فرکلاف 29118 10.48311/cfl.2026.119862.82881 FA ثریا خرمی دکتری تخصصی مردم شناسی و پژوهشگر مرکز تحقیقات زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس 0000-0002-9136-9772 مسعود حسنی پژوهشگر مرکز تحقیقات زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس 0000-0003-4522-967X Journal Article 2026 04 19 The long masnavi Lefang by Heshmatollah Mansouri Jamshidi (1936–2020) is a prominent work of Kurdish folk literature (Feyli dialect). Despite its tragic narrative of two twin sisters, “Golchehreh” and “Heyran,” it has not yet been examined through the lens of Critical Discourse Analysis (CDA). This study asks how the poem, despite its moralistic and cautionary surface, reproduces a discourse that portrays human life as subject to fate and the treacherous wheel of fortune. Using Norman Fairclough’s three-dimensional model, the study conducts a qualitative text-based analysis of the complete poem. The findings show that at the textual level, fatalism is naturalized through deterministic vocabulary (e.g., God [10 occurrences], wheel/firmament [5], fate/destiny [3]), syntactic patterns that downplay human agency, and consistent overarching metaphors (life as play and as writing). At the interactional level, this discourse is internalized in the poem’s private and empathetic mode of reception through identification and emotional catharsis. At the social level, the poem’s ideological function is to justify appearance-based inequality, delegitimize protest, and facilitate psycho-cultural adaptation to discriminatory structures. Overall, Lefang operates not merely as a reflection of suffering but as a cultural-discursive system that employs aesthetics to manage structural pain and offers a preliminary framework for critically reading similar folkloric texts. مثنوی بلند «لِفانگ» سرودۀ حشمت‌الله منصوری جمشیدی (۱۳۹۹-۱۳۱۵) از آثار شاخص ادبیات عامۀ کردی (گویش فیلی) است که به‌رغم روایت تراژیکِ سرنوشت دو دختر دوقلو به نام‌های «گلچهره» و «حیران»، تاکنون از منظر تحلیل گفتمان انتقادی بررسی نشده است. مسئلۀ اصلی پژوهش حاضر آن است که این شعر با وجود ظاهر اخلاقی و هشداردهنده، چگونه گفتمانی را بازتولید می‌کند که زندگی انسان را بازیچۀ قضا، قدر و چرخ حیله‌باز می‌نمایاند. هدف پژوهش، تحلیل عملکرد این گفتمان در سه سطح متنی، تعاملی و اجتماعی بر اساس مدل نورمن فرکلاف است. روش تحقیق، تحلیل متن‌محور کیفی و دادۀ اصلی، متن کامل شعر است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در سطح متن، گفتمان تقدیر از طریق شبکه‌ای از واژگان جبرگرا (خدا ۱۰ بار، چرخ/گردون ۵ بار، قضا و قدر ۳ بار)، ساختارهای نحوی حذف‌کنندۀ عاملیت انسانی و استعاره‌های کلان همسو (زندگی به‌مثابه بازی و نوشتار) طبیعی‌سازی می‌شود. در سطح تعاملی، این گفتمان در بافت مصرف خصوصی و همدلانه‌ی شعر، از راه‌کارهای همذات‌پنداری و تزکیۀ عاطفی درونی می‌گردد. در سطح اجتماعی، کارکرد ایدئولوژیک شعر، توجیه نابرابری مبتنی بر ظاهر، مشروعیت‌زدایی از اعتراض و تسهیل تطبیق روانی فرهنگی با ساختارهای تبعیض‌آمیز است. نتیجه آن که مثنوی لِفانِگ، فراتر از بازتاب صرف، به مثابۀ سامانه‌ای فرهنگی گفتمانی عمل می‌کند که از زیبایی‌شناسی برای مدیریت عاطفی دردهای ساختاری بهره می‌گیرد و چارچوبی مقدماتی برای خوانش انتقادی متون فولکلوریک مشابه پیشنهاد می‌دهد.