دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 مقالات آماده انتشار 2026 08 15 "Narrative Springification: A Technique in Iranian Popular Romance (Based on Volumes Four and Five of Dārābnāmeh by Beyghami)" فنری‌سازی روایی، تکنیکی در رمانس‌عام‌ ایرانی (براساس جلد چهارم و پنجم داراب‌نامۀ بیغمی‌) 29111 10.48311/cfl.2026.118704.82855 FA محدثه شاهمرادی زاهدان _بلوار بعثت _بعثت ۴ _کوچه مختار 0009-0007-8937-6512 سکینه عباسی ایران، زاهدان، دانشگاه سیستان و بلوچستان Journal Article 2026 01 03 Abstract<br><br>One of the important techniques of Eastern narrative construction is the nested or arabesque mode, in which the narrative expands through the appearance of new characters (son, grandson, ayyārs, helpers) and may be termed spiral (spring-like) narration. This technique began with the narratives of Abū Ṭāher Ṭarṭūsī (6th century AH) and reached its peak in the Safavid period. Almost all known narratives of the Safavid era are continuations of earlier narratives and follow this pattern. The popular romance "Bahman-Shāhnāmeh" by Bīghamī is a sequel to the same author’s "Fīrūzshāh-nāmeh", composed after the creation of the two-volume "Dārāb-nāmeh". In the present study, an attempt is made, through a descriptive-analytical documentary method, to examine the process of spiral narration in order to investigate the motivational dimensions of the author/producer and the general urban audience in the Safavid era. The findings show that the narrative structure of the popular romance "Bahman-Shāhnāmeh"—as volumes four and five of "Dārāb-nāmeh" and a sequel to "Fīrūzshāh-nāmeh"—is based on a non-linear pattern in which the fundamental narrative functions, corresponding to Propp’s model, are repeated in successive cycles. Each cycle, by changing the characters, advances the plot in a spiral manner, resulting in temporary endings and the beginning of new narratives. The audience’s taste and demand, as well as the author/producer’s outlook and skill in spiral narration, played a fundamental role in popularizing the narrative for the Safavid audience.<br><br>Keywords: popular narrative literature, popular romance, spiral narration, Bahman-Shāhnāmeh, Moḥammad Bīghamī, Safavid era چکیده<br>یکی از شیوه‌های مهمِ روایت‌سازی شرقی، شیوه تودرتو یا اسلیمی است که در آن روایت با ظهور شخصیت‌های جدید (فرزند، نوه، عیاران، یاریگران) گسترش می‌یابد و می‌توان آن را فنری‌سازی روایت نامید. این شیوه از روایات ابوطاهر طرطوسی (قرن ششم) آغاز شده و در عصر صفوی به اوج رسیده است. تقریباً تمام روایات شناخته‌شده دورۀ صفویه تداوم روایات پیش‌از خود هستند و از این الگو تبعیت ‌می‌کنند. رمانس‌عام «بهمن‌شاه‌نامۀ» بیغمی دنبالۀ «فیروزشاه‌نامۀ» همین پردازنده است ‌که پس‌از آفرینش «داراب‌نامه» دو جلدی خلق شده‌است. در پژوهش‌حاضر کوشش ‌می‌شود به‌روش توصیفی_ تحلیلی از نوع اسنادی، فرایند فنری‌سازی بررسی‌گردد تا ابعاد انگیزشی پردازنده و مخاطب عام شهری در عصر صفوی بررسی ‌گردد. حاصلِ کار نشان‌می‌دهد که ساختار روایی رمانس‌عام «بهمن‌شاه‌نامه» به‌عنوان جلد چهارم و پنجم داراب‌نامه و دنبالۀ فیروزشاه‌نامه، بر الگویی غیرخطی استوار است‌، که در آن خویشکاری‌های بنیادین روایت، منطبق با الگوی پراپ، در چرخه‌های پی‌درپی تکرار می‌شوند. این چرخه‌ها هربار با تغییر اشخاص، پیرنگ را به‌صورت مارپیچی پیش‌می‌برند که باعث شکل‌گرفتن پایان‌موقت و آغاز روایت‌های تازه می‌شود. نیز ذوق و درخواست مخاطب و نیز نگرش و مهارت پردازنده در اسپیرال‌سازی روایی نقش اساسی در عام‌سازی روایت برای مخاطب عصر صفوی داشته ‌است. <br><br>کلیدواژه‌ها: ادبیات‌روایی‌عامه، رمانس‌عام، اسپیرال‌سازی، بهمن‌شاه‌نامه، محمد بیغمی، عصر صفوی