دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 مقالات آماده انتشار 2026 05 11 s An Archetypal Study of the Hero’s Monomyth in Persian Folk Literature (With a Focus on Six Long Folk Narratives) بررسی مضامین کهن‌الگوییِ تک‌اسطورۀ «قهرمان» در ادبیّات عامّۀ فارسی (با تکیه بر شش داستان بلند عامّه) 28628 10.48311/cfl.2026.117196.82826 FA رویا نجفیان کهن دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمان حمیدرضا خوارزمی دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمان سیدامیر جهادی حسینی دانشیار بخش زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمان Journal Article 2025 11 04 Mythologists have long regarded the archetype of the Hero as the central axis of mythological studies. The hero is not a simple archetype but a “grand myth” that, despite its varying forms across literary genres, retains many shared features rooted in what Joseph Campbell called the Monomyth. Folk literature, drawing extensively on mythic elements, provides fertile ground for examining the transformation of this archetype from myth to vernacular narratives. This research, adopting a mythological -archetypal approach, explores the Hero Monomyth in six major Persian folk romances -Abū-Muslim- nāmeh, Dārāb- nāmeh, Sandbād- nāmeh, Samak-e ‘Ayyār, Eskandar- nāmeh and Fīrūz-shāh- nāmeh.Objectives and Research Question:<br>The study aims to identify the most recurrent motifs concerning the hero’s life and to explain their origins and narrative functions. The central research questions are:<br>1. What are the most frequent motifs related to the hero monomyth?<br>2. What are the reasons and purposes behind their creation?<br>3. How has the hero’s figure transformed from myth to folk literature?<br>4. What is the principal function of this archetypal figure in folk narratives? اسطوره‌شناسان برجسته‌ای چون «جوزف کمپبل»، کهن‌الگویِ «قهرمان» را به عنوان محورِ اصلی، در مباحث اسطوره‌ای بررسی کرده‌اند. قهرمان نه صرفاً یک کهن‌الگویِ ساده، بلکه کلان‌اسطوره‌ای است که، در گونه‌های مختلف ادبی -از اسطوره و حماسه تا ادب عامّه- ویژگی‌های متفاوتی می‌پذیرد، امّا بسیاری از خصایصِ مشترک را حفظ می‌کند. این شباهت‌ها پیرامون هستۀ مرکزی‌ای شکل می‌گیرد که کمپبل از آن با عنوان «تک‌اسطورۀ قهرمان» یاد می‌کند. هدف این پژوهش شناساییِ مضامین مشترک پُربسامد مرتبط با تک‌اسطورۀ قهرمان در ادبیّات عامّۀ فارسی و تبیین کارکرد و چراییِ ماندگاری آن‌ها در ساختار روایت‌های عامیانه است. این پژوهش، با رویکرد نقد اسطوره‌ای- کهن‌الگویی و بر پایۀ نظریّۀ «تک‌اسطورۀ قهرمان» کمپبل و مفهوم «فردیّت» در روان‌شناسی تحلیلی «کارل گوستاو یونگ» انجام شده است. داده‌های پژوهش از طریق مطالعۀ کتابخانه‌ای و تحلیل متنیِ شش داستان بلند عامّه-ابومسلم‌نامه، داراب‌نامه، سندبادنامه، سمک‌عیّار، اسکندرنامه و فیروزشاه‌نامه- گردآوری و تحلیل شده است، تا مضامین مشترکِ مرتبط با قهرمان و دگردیسیِ آن‌ها از اسطوره به ادب عامّه بررسی گردد. یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه قهرمان در ادبیّات عامیانه، بازتابی زمینی‌تر از قهرمان اساطیری است و از سرچشمه‌های مینویی خود فاصله گرفته است، امّا مهم‌ترین خویشکاریِ قهرمان، که در اسطوره دستیابی به «فردیّت» به‌مثابۀ کمال روانی و خودآگاهی است، همچنان در محور روایات باقی مانده و با جلوه‌های گوناگون، نمود یافته است. در پایان، پژوهش نشان می‌دهد که تفاوت‌های موجود نه در اصل ساختار قهرمان، بلکه در نحوۀ دگردیسی و بازتولید آن نهفته است؛ دگردیسی‌ای که بیانگر انطباق تک‌اسطورۀ قهرمان با نیازها، باورها و ذهنیّت جمعی در فرهنگ عامّۀ فارسی است.