دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 14 67 2026 03 21 Analyzing the Performative Potential of Jame‘ al-Hekayat through the Lens of Brechtian Epic Theatre تحلیل ظرفیت‌های نمایشی<em> جامع‌الحکایات</em> با رویکرد تئاتر روایی برشت 284 314 28421 10.48311/cfl.2025.86474.0 FA مینو کلانترمهدوی کارشناسی ارشد ادبیات نمایشی، مؤسسۀ غیرانتفاعی هنر شیراز، شیراز، ایران نگار نوفلی مدرس سابق گروه ادبیات نمایشی، مؤسسۀ غیرانتفاعی هنر شیراز و دانشجوی دکتری دوم رشتۀ «فولکلور» از دانشگاه لوییزیانای آمریکا Journal Article 2025 08 01 Folk literature, especially within the tradition of storytelling and naqqāli, incorporates performative elements that transcend purely literary features and make it suitable for theatrical analysis. Jāmeʿ al-Ḥekāyāt is a collection of legends and tales compiled during the Safavid era. The version used in this study, edited by Pegāh Khadīsh and Mohammad Jaʿfarī (Qanavātī) based on manuscripts from the Astan Quds Razavi Library, is regarded as one of the most significant sources of folk and oral literature. The presence of an episodic structure, alienation techniques, the narrator’s direct intervention, the inclusion of poetry and song, and the embedding of secondary narratives within the main story make this work a rich subject for comparison with modern theatrical theories. While earlier analyses of such texts often relied on the Aristotelian model of theater, this article proposes a new approach to their dramatic examination through Bertolt Brecht’s theory of epic theater, using a descriptive-analytical method based on library sources. The findings show that many structural and narrative components, such as the alienation effect, nonlinear composition, active narrator, and multilayered storytelling, correspond to the principles of epic theater. The results can open new paths for comparative studies between Persian folk narratives and modern dramatic theories and provide a basis for adapting classical texts to localized dramatic performances<span dir="RTL" lang="FA">.</span> <span dir="RTL" lang="AR-SA">ادبیات عامه، به‌ویژه در سنت قصه‌گویی و نقالی، همواره دارای عناصر نمایشی‌ بوده است که فراتر از ویژگی‌های صرفاً ادبی، امکان تحلیل نمایشی نیز دارند. <em>جامع‌الحکایات</em> عنوان عمومی مجموعه‌ای از کتاب‌هاست که دربردارندۀ افسانه‌ها، قصه‌ها وحکایت‌های کوتاه و بلند است که در دوران صفوی گردآوری شده‌اند. نسخۀ مورد استفاده در این پژوهش، به همت پگاه خدیش و محمد جعفری (قنواتی) براساس نسخه‌های خطی کتابخانۀ آستان قدس رضوی تدوین و ویرایش شده است. این مجموعه یکی از مهم‌ترین منابع در حوزۀ قصه‌های عامه وادبیات شفاهی به‌شمار می‌رود. وجود ساختار اپیزودیک، ایجاد فاصله‌گذاری و شکستن توهم واقعیت با حضور مستقیم راوی، استفاده از شعر، پند و اندرز و آوردن روایات فرعی در خلال حکایت اصلی در این مجموعه، آن را به متنی مناسب برای مطالعۀ تطبیقی با نظریه‌های نمایشی مدرن بدل کرده است؛ درحالی که تحلیل‌های پیشین، اغلب بر مبنای الگوی تئاتر ارسطویی صورت گرفته‌اند، هدف این مقاله آن است تا با اتکا به نظریۀ تئاتر روایی برتولت برشت و به روش توصیفی ـ تحلیلی بر پایۀ منابع کتابخانه‌ای، چشم‌اندازی نو به تحلیل نمایشی این روایت‌ها بگشاید. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بسیاری از مؤلفه‌های ساختاری و روایی این مجموعه، همچون فاصله‌گذاری، ساختار غیرخطی، حضور فعال راوی و روایت چندلایه، با اصول تئاتر روایی هم‌سویی دارند. نتایج پژوهش می‌تواند زمینه‌ساز مطالعات تطبیقی میان متون ادبی عامۀ فارسی و نظریه‌های تئاتری مدرن شود و بستر مناسبی برای بومی‌سازی اجراهای نمایشی براساس متون کلاسیک فراهم آورد.</span> https://cfl.modares.ac.ir/article_28421_21e45351cbbcb790e2aa2e046405fb1f.pdf