دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 14 67 2026 03 21 The Morphological and Syntactic Analysis of Names, Titles, and Address Terms in Jahromi Vareity Based on the Dialectology of Names تحلیل صرفی و نحوی نام‌ها، القاب و نشانگرهای خطاب در گونۀ جهرمی بر مبنای گویش شناسی نام‏ ها 244 283 28214 10.48311/cfl.2025.86471.0 FA رها زارعی‌فرد استادیار گروه زبان‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران. فاطمه تسلیم جهرمی استادیار گروه زبان‌ و ادبیات فارسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران. 0000-0002-8020-9538 Journal Article 2025 07 14 The study of names and address terms in different cultures and languages can reflect the linguistic, cultural, and social values of each region and therefore attracts the attention of linguists, anthropologists, and sociologists. Previous studies on names and address terms have mostly been conducted in formal languages, and dialect studies have almost been neglected. Jahrom is one of the ancient cities of Iran in Fars Province, and its linguistic variety belongs to the Southwestern Iranian languages. This study, with descriptive-analytical methodology, aims at analyzing the names and various address terms in Jahromi dialect by the framework of dialectology of names and address terms. The lexical data of this research was also collected from native speakers mostly by field study, these data transcribed, then categorized and analyzed. According to the results of this research, shortening in various ways is a frequent process in Jahromi names, vowel addition is used frequently in this variety, and there are different names for people of different ages and social status. The prefix /ā/ is a shortened form of /āğā/ and the suffix /jā/ and /ju/is a shortened and mutational form of "jān" and is frequently used in Jahromi addresses. Kinship address terms in this dialect can also be classified into four categories: consanguinity, causal, fictitious, and age-related<span dir="RTL" lang="FA">.</span> In terms of syntactic structure, group names are formed as titles related to professions using genitive and possessive compounds, and for expressing affiliation, they utilize Bunuvat (referring to maternal, paternal, or ancestral descent) or are based on behavioral and personality traits via adjectival compounds. <span dir="RTL" lang="AR-SA">مطالعۀ نام‌ها و نشانگرهای خطاب در فرهنگ‌ها و زبان‌های مختلف می‌تواند ارزش‌های زبانی، فرهنگی و اجتماعی هر منطقه را بازتاب دهد و از این رو توجه زبان‌شناسان، مردم‌شناسان و جامعه‌شناسان را برمی‌انگیزد. مطالعات پیشین در زمینۀ نام‌ها و نشانگرهای خطاب بیشتر در زبان‌های رسمی صورت گرفته و مطالعۀ گویشی به جز نمونه‌های اندکی، مغفول مانده است. جهرم نام یکی از شهرهای کهن ایران در استان فارس و گونۀ زبانی آن متعلق به زبان‌های ایرانی جنوب غربی است. در این پژوهش به شیوه‌ای توصیفی ـ تحلیلی سعی شده است که نام‌ها و نشانگرهای خطاب مختلف در گونۀ جهرمی از بُعد گویش‌شناسی نام‏ها و خطاب، واکاوی شود. داده‌های واژگانی این پژوهش نیز به صورت اسنادی ـ میدانی از گویشوران این شهر جمع‌آوری، آوانگاری و سپس دسته‌بندی و تحلیل شده است. براساس نتایج این تحقیق، کوتاه‌سازی به شیوه‌های مختلف از فرایندهای پرتکرار در نام‌های جهرمی است، وندافزایی با کاربردهای مختلف در این گونه استفاده می‌شود و اسامی مختلف دربارۀ اشخاص با سن و منزلت اجتماعی متفاوت، وجود دارد. لقب «آ» کوتاه‌شدۀ صورت «آغا» و خطاب «جا/جو» کوتاه‌شده و ممال «جان» در خطاب‌های جهرمی پرتکرارند. عبارات خطاب خویشاوندی را در این گویش به چهار دستۀ همخونی، سببی، ساختگی و مرتبط با سن، می‌توان طبقه‌بندی کرد. در ساخت نحوی نیز نام‌های گروهی به صورت القاب مرتبط با حرفه به صورت ترکیب اضافی، ملکی و برای بیان انتساب به صورت بنوت (منسوب به مادر، پدر و جدّ) یا مرتبط با ویژگی‌های شخصیتی و رفتاری و... به صورت ترکیب وصفی ساخته شده‌اند.</span> https://cfl.modares.ac.ir/article_28214_ef7726ba08a0f64821ecd00e781680d1.pdf