دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 14 68 2026 06 22 Myth of the Clash of Good and Evil (Case Study: Bakhtiari Legend “Malek Jamshid and the Fortress of the Demon”) اسطوره‌کاوی تقابل خیر و شر (مطالعۀ موردی: افسانۀ بختیاری «ملک‌جمشید و قلعۀ دیو») 1 36 28160 10.48311/cfl.2025.86486.0 FA حمزه محمدی ده چشمه دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران. حسین قربانپور آرانی دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران. علیرضا فولادی دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران Journal Article 2025 09 08 <span lang="EN">Mythology studies today represent a significant approach in the field of mythology that systematically explores the presence of myths in every text, especially literary texts. Based on this, it is now applicable as a method in myth criticism. This method, through thematic analysis of the narratives of the present myths in the texts and examining their potential transformations, investigates the psychoanalytical and sociological dimensions of this transformation, thereby revealing the intricacies of cultural identity reproduction. Folktales, particularly among the Bakhtiari people, are part of cultural heritage and reflect collective identity, psychological structures, and social beliefs that enable an understanding of the hidden layers of culture through symbolic narratives. This research, utilizing the approach of mythology studies, examines the folktale “Malek Jamshid and the Fortress of the Demon”; a narrative arising from the oral tradition of Bakhtiari, as a branch of an Iranian tribe, where the fundamental clash of good and evil, magical elements, the hero’s journey, and the symbolic functions of characters are intricately woven together. The research method is based on qualitative content analysis, using both written and oral local sources. The findings indicate that this tale not only represents a moral confrontation between good and evil but also reflects the psychological and social structures of the Bakhtiari people in encountering fundamental concepts such as salvation, deception, redemption, and the reconstruction of moral order.</span> <span dir="RTL" lang="AR-DZ">اسطوره‌کاوی، امروزه از رویکردهای قابل توجه در حوزة اسطوره‌شناسی است که به کاوش روشمند حضور اسطوره‌ها در هر متن و به‌ویژه متون ادبی می‌پردازد و بر این پایه، امروزه به‌مثابة روشی در نقد اسطوره‌ای قابل کاربرد است. این روش با تحلیل مضمونی روایات‌ ‌اسطوره‌های حاضر در متون و بررسی دگردیسی احتمالی سازوکار آن‌ها، به مطالعة سویه‌های روان‌کاوانه و جامعه‌کاوانة این دگردیسی می‌پردازد و از این طریق، چند‌وچون بازتولید هویت فرهنگی را نشان می‌ده<span dir="RTL" lang="FA">د.</span> افسانه‌های عامیانه، به‌ویژه در میان قوم بختیاری، بخشی از میراث فرهنگی و بازتابی از هویت جمعی، ساختارهای روانی و باورهای اجتماعی‌اند که از طریق روایت‌های نمادین، امکان شناخت لایه‌های پنهان فرهنگ را فراهم می‌کنند. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از رویکرد اسطوره‌کاوی، به بررسی افسانة عامیانة «ملک‌جمشید و قلعۀ دیو» می‌پردازد؛ روایتی برخاسته از سنت شفاهی بختیاری، به‌عنوان شاخه‌ای از یک قوم ایرانی، که در آن تقابل بنیادین خیر و شر، عناصر جادویی، سفر قهرمان و کارکرد نمادین شخصیت‌ها درهم تنیده شده است. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی با بهره‌گیری از منابع مکتوب و شفاهی بومی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که این افسانه، نه‌تنها بازنمای یک تقابل اخلاقی میان خیر و شر، بلکه بازتاب‌‏ ساختارهای روانی و اجتماعی قوم بختیاری در مواجهه با مفاهیم بنیادینی چون نجات، فریب، رستگاری و بازسازی نظم اخلاقی است.</span> https://cfl.modares.ac.ir/article_28160_4e8e25b6b415f4026f6fd44b5ddd7c76.pdf