دانشگاه تربیت مدرس فرهنگ و ادبیات عامه 2345-4466 14 67 2026 03 21 Morphology of the Ancient Symbols of Shamanism in the Legend of Ashiq Asli and Karam According to the Sirous Ghamari, Based on Mircea Eliade's Interpretive Anthropology ریخت‌شناسی نمادهای کهن‌آیین شمنیسم در افسانۀ عاشیقی اصلی و کرم به روایت سیروس قمری مبتنی بر انسان‌شناسی تفسیری میرچا الیاده 39 72 28149 10.48311/cfl.2025.86461.0 FA هادی ولی پور قره قیه دانشجوی دکتری تخصصی پژوهش هنر، واحد بین‌المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران. 0000-0001-9500-4466 محمد عارف دانشیار انسان‌شناسی هنر، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز، تهران، ایران. 0000-0002-6804-7716 ابوالفضل داوودی رکن آبادی استاد تمام طراحی پارچه، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد، یزد، ایران. Journal Article 2025 06 22 Shamanism, one of the world’s most ancient spiritual traditions, represents a significant form of religious identity among nations. Its importance lies in simultaneously affecting the human body and soul, seeking healing and protection through magical mediation by a shaman who invokes the spirits. The ancient life of the Turkic peoples is deeply intertwined with the emergence of this religion, and due to the historical coexistence of Turks and Azerbaijanis, Shamanistic elements have become embedded in their shared culture. The most prominent cultural representatives of the Turkic world are the Ozans, and within Azerbaijani culture, the Ashiqs—folk singers and poets who, through their social role, resemble shamans as creators, narrators, and heroes of communal tales. Findings reveal that the love epic Asli and Karam, one of Azerbaijan’s enduring legends in Iran, reflects deeply interwoven aspects of Iranian narrative identity—such as love, separation, reunion, and the death of lovers—alongside symbolic Shamanistic motifs including initiation, membership, journey, quest, natural and supernatural influences. These features provide valuable creative material for local performing arts and cinematic adaptations. The results highlight both the story’s reliance on Iranian cultural identity and the persistence of ancient Shamanic symbols shaped by the environmental and biological culture of Turks and Azerbaijanis. This qualitative study employs Eliade’s interpretive anthropological approach, drawing upon Sirus Qamari’s narration of the Asli and Karam legend and utilizes library-based sources. شَمَنیسم به‌عنوان یکی از آیین‌های دیرین در جهان، ازجمله روش‌های هویت‌شناسی دینی ملل محسوب می‌شود. اهمیت این کهن‌آیین از این روست که جسم و روح آدمی را یک‌جا متأثر می‌کند و طی فرایندی جادومآب تلاش در جهت درمانگری و حفاظت از جسم و روح را با وساطت شمن یا جادوگر به دست ارواح بر عهده دارد. تاریخ کهن زیست ترک‌ها با ظهور این آیین عجین بوده و به‌دلیل هم‌زیستی ترک‌ها و آذربایجانی‌ها، وارد فرهنگ اینان نیز شده است. شاخص‌ترین نمایندۀ فرهنگی اجتماع بزرگ ترک‌ها اوزان‌ها و به تعبیری آذربایجانی‌ها عاشیق‌ها هستند که به جهت کارکرد اجتماعی خویش نقشی مشابه شمن داشته و خالق، پیش‌برنده، راوی و قهرمان این قصص هستند. یافته‌ها نشان می‌دهد منظومۀ عاشیقی اَصلی و کَرَم به‌عنوان یکی از افسانه‌های آذربایجانی در ایران، مصادیق درهم‌تنیده از هویت قصص ایرانی همچون عشق، هجر، وصل و مرگ عاشق و معشوقه‌اش را در جوار موتیف‌های نمادین آیین شمنیسم، همچون تشرّف، عضویت، سفر، جست‌و‌جو، تأثیر عناصر طبیعی و فراطبیعی، خلسه، لباس و موسیقی را بازمی‌نمایاند و می‌تواند مواد خام مناسبی برای هنرمندان عرصۀ هنرهای نمایشی و سینما برای تولیدات بومی دربرداشته باشد. نتایج نشان‌دهندۀ اتکا این قصه به هویت ایرانی و وجود برخی نمادهای مرتبط با کهن‌آیین شمنیسم را که متأثر از فرهنگ زیستی و جغرافیای ترک‌ها و آذربایجانی‌هاست نشان می‌دهد. این پژوهش کیفی، با رویکرد انسان‌شناسی تفسیری الیاده بر روایت سیروس قَمَری از افسانۀ اصلی و کرم و با بهره‌گیری از داده‌های کتابخانه‌ای انجام شده است.

https://cfl.modares.ac.ir/article_28149_860ec4b483f4eb74c18dff91f162331a.pdf